امریه سربازی ۱۴۰۵: شرایط، مدت، حقوق و تشخیص امریه واقعی

هشدار پیش از هر چیز: امریه سربازی خریدنی نیست. هر کس برای «امریه‌ی تضمینی» پول بخواهد، یا کلاهبردار است یا شما را وارد تخلف می‌کند. دستورالعمل رسمی امریه هر پرداخت بیرون از ابلاغیه‌های ستاد کل و هر قرارداد مالی با سرباز را ممنوع کرده است (دستورالعمل ساماندهی امور مشمولین امریه، ۱۴۰۰، بندهای ۵۳ و ۸۱). هشدار دوم: از اعزام آذر ۱۴۰۲ امریه سربازی با مدرک کارشناسی در دستگاه‌های دولتی بسته است و تا امروز خبری از بازگشایی‌اش نیامده.

امریه سربازی یعنی سربازی که بعد از آموزش نظامی، به جای پادگان در یک وزارتخانه، دانشگاه، شرکت دولتی یا نهاد عمومی و در رشته‌ی خودش خدمت می‌کند. نام رسمی آن «سرباز مأمور» یا «کارکنان وظیفه‌ی مأمور» است و «امریه» نام رایجش. امریه زمان نمی‌خرد: آخرین بیان رسمی مدتش را ۲۴ ماه می‌داند، در حالی که خدمت عادی امروز ۲۱ ماه است. آنچه امریه می‌دهد کار مرتبط با رشته، محیط اداری و گاهی خدمت در شهر خودتان است.

این راهنما وضعیت ۱۹ مهر ۱۴۰۵ را می‌گوید. چه کسی می‌تواند امریه بگیرد، امریه واقعی را از کجا پیدا کنید و از کلاهبرداری چطور جدا کنید. مدت و حقوق، زندگی در دوران امریه (شهر، تحصیل، کار دوم، سفر خارجی) و اینکه اگر دستگاه امریه‌تان را لغو کند چه می‌شود. منبع هر ادعا کنارش آمده؛ آنچه فقط رسانه‌ها گفته‌اند برچسب «گزارش رسانه‌ای» دارد و آنچه سندی پشتش نیست «تأییدنشده».

امریه سربازی در یک نگاه

امریه چیست و چه نیست

امریه نوعی معافیت یا خرید خدمت نیست. شما سرباز وظیفه‌اید و فقط محل خدمتتان عوض می‌شود. دستورالعمل ۱۴۰۰ «کارکنان وظیفه‌ی مأمور» را کسانی می‌داند که بعد از آموزش نظامی برای گذراندن خدمت ضرورت به دستگاه‌های دولتی و غیرنظامی سپرده می‌شوند (بند ۱۲). سردار موسی کمالی، رئیس وقت اداره‌ی سرمایه‌ی انسانی ستاد کل، در خرداد ۱۳۹۸ گفت نام درست «سرباز مأمور» است و «امریه» اصطلاح عامیانه است (خبر فوری).

علی نیکبخت، معاون بنیاد ملی نخبگان، در تیر ۱۴۰۴ فرق امریه را با دو راه دیگر گفت. به گفته‌ی او در امریه فرد بعد از آموزش عادی، همان مدت خدمت را بیرون از پادگان می‌گذراند. کسر خدمت فقط چند ماه کم می‌کند، و طرح صیاد یک پروژه‌ی پیوسته را جای کل خدمت می‌گذارد (نقل مستقیم در گزارش رسانه‌ای ایران‌استخدام).

دو برنامه‌ی دیگر هم نام امریه دارند ولی موضوع این راهنما نیستند:

• امریه دانش‌بنیان: خدمت در یک شرکت دانش‌بنیان، از راه معاونت علمی ریاست‌جمهوری. راهنمای کاملش در امریه دانش‌بنیان ۱۴۰۵ آمده است.
• طرح شهید صیاد شیرازی: خدمت نخبگان با پروژه‌ی تخصصی. راهنمایش در طرح صیاد ۱۴۰۵ است.

مبنای قانونی: تبصره‌ی ماده‌ی ۶۶ و یک دستورالعمل

امریه بر یک ماده‌ی صریح قانون تکیه دارد. طبق ماده‌ی ۶۶ قانون خدمت وظیفه‌ی عمومی، نیروهای مسلح به درخواست دولت تعدادی از سربازان را در اختیار دولت می‌گذارند. کار آن‌ها امدادی، تولیدی، آموزشی، پژوهشی یا درمانی است، به شرط آنکه به آمادگی رزمی آسیبی نرسد. تبصره‌ی همین ماده صورت «الف» را «به عنوان کارکنان وظیفه برای انجام خدمت دوره ضرورت» می‌داند؛ امریه عادی همین است.

فصل هشتم قانون (مواد ۶۸ تا ۷۷) جزئیات را می‌دهد. سه ماده برای شما مهم‌تر است:

• ماده‌ی ۶۸: هفتاد درصد سربازان مأمور باید در مناطق محروم به کار گرفته شوند، جز نخبگان و دارندگان ارشد و بالاتر.
• ماده‌ی ۷۰: سرباز بعد از آموزش رزم مقدماتی درجه می‌گیرد و مأمور می‌شود، و در پایان کارت پایان خدمت می‌گیرد.
• ماده‌ی ۷۵: در زمان جنگ یا بسیج عمومی، با تصویب فرماندهی کل قوا، سربازان مأمور را می‌توان به نیروهای مسلح برگرداند.

قاعده‌های روزمره در «دستورالعمل ساماندهی امور مشمولین امریه مأمور به دستگاه‌های اجرایی غیرنظامی کشور» آمده است. این دستورالعمل با بخشنامه‌ی شماره‌ی ۸۷۸۳۴ مورخ ۱۳ آبان ۱۴۰۰ معاون اول رئیس‌جمهور ابلاغ شد. نسخه‌ی تازه‌تری از آن در منابع در دسترس پیدا نشد؛ پس در این راهنما هر جا «بند» آمده، منظور همین دستورالعمل است.

چه کسی امریه را می‌دهد

امریه سه بازیگر دارد و هیچ‌کدام به‌تنهایی تصمیم نمی‌گیرد:

• ستاد کل نیروهای مسلح: سهمیه‌ی هر دستگاه را تعیین می‌کند، با تصویب فرماندهی کل قوا، و برای نام هر نفر مجوز نهایی می‌دهد.
• دستگاه میزبان: فراخوان می‌دهد، مصاحبه می‌کند، فهرست را به ستاد کل می‌فرستد و حقوق می‌پردازد.
• سازمان وظیفه‌ی عمومی فراجا: برگ اعزام، وضعیت مشمولیت و کارت پایان خدمت را صادر می‌کند.

پذیرفته شدن در مصاحبه‌ی دستگاه هنوز امریه نیست؛ تا مجوز ستاد کل نیاید، هیچ وعده‌ای قطعی نیست. قوه‌ی قضاییه در فراخوان ۱۴۰۰ صریح نوشت پذیرش «پس از اخذ مجوز مشمولین از ستاد کل نیروهای مسلح» قطعی می‌شود. سردار رحمان علیدوست، رئیس سازمان وظیفه‌ی عمومی، در ۱۴ مهر ۱۴۰۵ تأیید کرد که «اعزام نخبگان، محققان، اعضای هیات‌علمی و امریه‌ها» برقرار است (خبرگزاری ایسکا).

شرایط امریه سربازی در ۱۴۰۵

شرط‌هایی که سند رسمی دارند

• غایب نباشید. فقط کسانی جذب می‌شوند که «دارای غیبت اولیه در برگ اعزام نباشند» (بندهای ۲۲ و ۳۰).
• پیش‌تر جای دیگری خدمت نکرده باشید (بند ۳۰). امریه از روز اول خدمت شروع می‌شود، نه وسط آن.
• تخصصتان به کار دستگاه بخورد. دستگاه باید شما را در تخصص اصلی‌تان به کار بگیرد (بندهای ۲۲ و ۳۶).
• با کارکنان یا مسئولان همان دستگاه خویشاوند نباشید (بند ۲۵). جزئیاتش پایین‌تر آمده.
• دانش‌آموخته شده باشید. تحصیل همزمان با خدمت ممنوع است (بند ۴۶)، پس امریه بعد از پایان درس و از برگ اعزام شروع می‌شود.

مقطع: کارشناسی از آذر ۱۴۰۲ بسته است

قانون مقطع خاصی نمی‌خواهد، ولی ستاد کل در مهر ۱۴۰۲ ابلاغ کرد که برای اعزام آذر ۱۴۰۲ به بعد، سهمیه‌ی امریه‌ی کارشناسی در «تمامی سازمان‌ها و ارگان‌های دارای سهمیه» بسته است (وبگاه Zoomit، ۱۷ مهر ۱۴۰۲؛ خبرآنلاین به نقل از موسی کمالی، ۱۸ مهر ۱۴۰۲). وزارت علوم هم در فراخوان مهر ۱۴۰۳ فقط ارشد و دکتری جذب کرد (تابناک به نقل از ایرنا).

تا ۱۹ مهر ۱۴۰۵ خبری از لغو این ابلاغیه پیدا نشد. پس اگر کارشناسی دارید، تنها در باز امریه دانش‌بنیان است، که شرط کار بیمه‌شده در یک شرکت دانش‌بنیان دارد. برای دیپلم و کاردانی هم هیچ فراخوان امریه‌ای در ۱۴۰۵ دیده نشد. فهرست‌هایی که هنوز «امریه برای لیسانس» تبلیغ می‌کنند، بیشتر کهنه‌اند.

شرط‌هایی که به فراخوان دستگاه بستگی دارد

• معدل: سند عمومی ندارد. دانشگاه تهران فقط دانش‌آموختگان «ممتاز» هشت دانشگاه را می‌پذیرفت؛ وبگاه‌های مشاوره معدل ۱۴ تا ۱۶ را رایج می‌دانند (گزارش رسانه‌ای).
• سن: در قانون، دستورالعمل و فراخوان‌های خوانده‌شده سقف سنی عمومی پیدا نشد.
• شرط اولویت: بند ۲۴ این گروه‌ها را جلو می‌اندازد: خانواده‌ی ایثارگران، تحت پوشش کمیته‌ی امداد و بهزیستی، متأهلان، معاف از رزم، بسیجیان، دارندگان دکتری و دانش‌آموختگان ممتاز. برخی دستگاه‌ها یکی از این‌ها را شرط لازم کرده‌اند، مثل قوه‌ی قضاییه در ۱۴۰۰.

فرزند کارمند نمی‌تواند در همان دستگاه امریه شود

بند ۲۵ جذب کسی را که با کارکنان یا مسئولان دستگاه «وابستگی نسبی و سببی» دارد ممنوع کرده است. فهرست نسبت‌ها گسترده است: فرزند، برادر، برادرزاده، داماد، خواهرزاده، برادر همسر، دایی، عمو، عمه، خاله و فرزندانشان. این ممنوعیت فقط برای همان دستگاه است؛ فرزند یک مدیر می‌تواند در دستگاه دیگری امریه شود. قاعده‌ی تازه‌ای با عنوان «ممنوعیت امریه برای فرزندان مدیران» در ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۵ پیدا نشد.

امریه چند ماه است: ۲۴ ماه، بیشتر از خدمت عادی

امریه کوتاه‌تر از خدمت عادی نیست؛ طبق آخرین بیان رسمی، دست‌کم سه ماه بلندتر است. سه سند از سه سال مختلف همین را می‌گویند:

• قانون خدمت وظیفه‌ی عمومی، ماده‌ی ۴: دوره‌ی ضرورت ۲۴ ماه.
• دستورالعمل ۱۴۰۰، بند ۴۸: مدت خدمت سرباز مأمور طبق ابلاغ ستاد کل ۲۴ ماه.
• سردار تقی مهری، رئیس وقت سازمان وظیفه‌ی عمومی، ۱ آبان ۱۴۰۲: مدت امریه‌ی دستگاه‌های غیرنظامی «برابر سنوات گذشته کماکان ۲۴ ماه» است و کاهش سه‌ماهه شامل آن نمی‌شود (خبرگزاری الف).

در مقابل، سردار علیدوست در ۱۴ مهر ۱۴۰۵ گفت خدمت عادی ۲۱ ماه است و بسته به منطقه‌ی دورافتاده، بدآب‌وهوا یا مرزی بین ۱۴ تا ۲۱ ماه (ایسکا). او درباره‌ی مدت امریه چیزی نگفت. امریه دانش‌بنیان هم طبق شیوه‌نامه‌ی ۵ مرداد ۱۴۰۵ با آموزش ۲۴ ماه است.

حساب ساده: اگر در منطقه‌ی عادی بومی هستید، با امریه دست‌کم ۳ ماه بیشتر از خدمت عادی خدمت می‌کنید؛ اگر در منطقه‌ی محروم ۱۴ ماه خدمت می‌کردید، ۱۰ ماه بیشتر. بیان رسمی ویژه‌ی امریه برای ۱۴۰۵ پیدا نشد و مدت را ستاد کل می‌تواند عوض کند. پیش از پذیرفتن، مدت دقیق را مکتوب از دستگاه میزبان بپرسید.

کسری تأهل و فرزند در امریه حساب می‌شود؟

بله، این دو را خود دستورالعمل آورده است: ۲ ماه کسری برای متأهلان اعزامی ۱۳۹۹ به بعد (بند ۴۹) و ۳ ماه برای هر فرزند (بند ۵۰). اثبات با سند ازدواج و شناسنامه است، و اگر جدا شوید، کسری تأهل از همان تاریخ برداشته می‌شود.

کسری‌های دیگر، مثل بسیج یا ایثارگری، ممنوع قانونی ندارند، ولی کمالی در ۱۳۹۸ گفت بسیاری از دستگاه‌ها دارنده‌ی کسری را نمی‌پسندند، چون آموزش را برای خدمتی کوتاه‌تر می‌پردازند (خبر فوری). قوه‌ی قضاییه در ۱۴۰۰ دارندگان کسری را نپذیرفت. دستورالعمل قدیم ۱۳۹۵ هم کسری مناطق محروم و عملیاتی را برای امریه نپذیرفته بود. هر کسری را همان روز ثبت‌نام اعلام کنید؛ وبگاه‌های مشاوره می‌نویسند کسری پنهان‌شده ممکن است به جبران هزینه‌ی آموزش برسد (گزارش رسانه‌ای، تأییدنشده).

امریه واقعی را از کجا پیدا کنید

ثبت‌نام امریه غیرمتمرکز است: هر دستگاه فراخوان، سامانه و زمان‌بندی خودش را دارد. سند رسمی درباره‌ی یک «سامانه‌ی یکپارچه‌ی امریه» برای همه‌ی دستگاه‌ها پیدا نشد. فراخوان امریه‌ی ویژه‌ی مهر ۱۴۰۵ هم در جست‌وجو دیده نشد؛ آنچه برای مهر منتشر شد، فراخوان اعزام عادی بود.

فراخوان واقعی را از این جاها دنبال کنید:

• وبگاه منابع انسانی خود دستگاه: نمونه‌ها: دانشگاه تهران hrm.ut.ac.ir، وزارت نفت pmhr.mop.ir، و سامانه‌ی امریه‌ی وزارت علوم amriye.msrt.ir (دو نشانی آخر گزارش رسانه‌ای است).
• خبرگزاری‌های رسمی که اطلاعیه‌ی دستگاه را عیناً نقل می‌کنند.
• پسادکتری: وزارت علوم ۵۰۰ سهمیه‌ی سالانه‌ی امریه برای پژوهشگران پسادکتری از سامانه‌ی ساجد دارد که تا شهریور ۱۴۰۴ «تاکنون استفاده نشده» بود (پیمان صالحی، معاون پژوهشی وزارت علوم).

graph TD
  A[دانش‌آموختگی] --> B{برگ اعزام مهر غیبت دارد؟}
  B -->|بله| X[امریه ممکن نیست؛ اعزام عادی]
  B -->|نه| C{ارشد یا دکتری دارید؟}
  C -->|فقط کارشناسی| D[مسیر امریه دانش‌بنیان]
  C -->|بله| E[فراخوان دستگاه مرتبط با رشته]
  E --> F[ثبت‌نام و مصاحبه]
  F --> G[فهرست دست‌کم ۳۵ روز پیش از اعزام به ستاد کل]
  G -->|مجوز آمد| H[آموزش نظامی حدود دو ماه]
  G -->|مجوز نیامد| X
  H --> I[معرفی به دستگاه و گزارش ظرف ۷۲ ساعت]

نمودار بالا مسیر را خلاصه می‌کند. بدون مهر غیبت و با ارشد یا دکتری، در فراخوان دستگاه ثبت‌نام می‌کنید. دستگاه فهرست را دست‌کم ۳۵ روز پیش از اعزام به ستاد کل می‌فرستد (بند ۲۷). با مجوز ستاد کل آموزش می‌بینید و به دستگاه معرفی می‌شوید؛ اگر مجوز نیامد، اعزام عادی می‌روید.

گام ۱: وضعیت مشمولیت را بسنجید

کجا: سامانه‌ی سخا با نشانی sakha.epolice.ir، بخش وظیفه‌ی عمومی، یا یکی از دفاتر پلیس +۱۰.
چه کنید: ببینید برگ اعزام دارید، تاریخ اعزامتان کی است و مهر غیبت ندارید.
اگر نه: اگر مهر غیبت دارید، امریه بسته است و باید از راه عادی اعزام شوید.

گام ۲: فراخوان دستگاه‌های رشته‌تان را دنبال کنید

چه کنید: از سال آخر درس، وبگاه منابع انسانی دستگاه‌هایی را که به رشته‌تان می‌خورند نشان کنید.
چه می‌بینید: فراخوانی با مقطع، رشته، شهر خدمت، شرط اولویت و بازه‌ی کوتاه ثبت‌نام؛ دانشگاه تهران در ۱۴۰۴ فقط پنج روز (۲۵ تا ۲۹ شهریور) ثبت‌نام داشت.

گام ۳: فراخوان را دقیق بخوانید

چه کنید: ببینید برگ اعزام پیش از ثبت‌نام لازم است یا نباید گرفته شود. دانشگاه تهران خواسته بود پیش از نتیجه‌ی مصاحبه برگ اعزام نگیرید؛ دستگاه‌های دیگر برگ اعزام را شرط ثبت‌نام می‌دانند.
اگر نه: برگ اعزام در زمان نادرست ممکن است پرونده را بسوزاند.

گام ۴: ثبت‌نام، مصاحبه و انتظار مجوز

چه کنید: مدارک را بارگذاری کنید، در آزمون یا مصاحبه‌ی تخصصی و عمومی شرکت کنید، و نتیجه را دنبال کنید. قوه‌ی قضاییه نتیجه را تا ۲۰ روز پیش از اعزام اعلام می‌کرد.
چه می‌بینید: نوع خدمت (امریه یا عادی) در استعلام وظیفه‌ی عمومی سامانه‌ی سخا دیده می‌شود (گزارش رسانه‌ای).
اگر نه: با مهلت معرفی برای اعزام بازی نکنید. اگر امریه نشد و مهلت گذشت، غایب می‌شوید و دیگر هیچ امریه‌ای نمی‌گیرید.

گام ۵: آموزش و معرفی

چه کنید: در مرکز آموزشی که برایتان تعیین شده آموزش رزم مقدماتی را بگذرانید؛ آخرین تصمیم رسمی پیداشده طول آن را دو ماه گذاشته (معاون تربیت و آموزش ناجا، تیر ۱۳۹۹). بعد ظرف ۷۲ ساعت در دستگاه گزارش شروع کار بدهید (بند ۳۴).
هشدار: تجدید دوره‌ی آموزش یعنی لغو امریه، مگر دستگاه هزینه‌ی دوره‌ی دوم را بدهد (بند ۳۲).

مدارک لازم

قوه‌ی قضاییه خواسته بود همه‌ی مدارک در یک پرونده‌ی واحد و با تصویر روشن بارگذاری شود. مدارک هر دستگاه را از فراخوان خودش بخوانید؛ فهرست واحد رسمی پیدا نشد.

امریه واقعی یا کلاهبرداری: هفت نشانه

کلاهبرداری با وعده‌ی سربازی رایج است. پلیس آگاهی گفته بخش بزرگی از پرونده‌های کلاهبرداری به روش کاریابی و وعده‌ی استخدام است و شگرد رایج گرفتن «بیعانه، کارمزد یا هزینه‌ی اداری» است (خبرگزاری دانشجو). سازمان وظیفه‌ی عمومی هم درباره‌ی کارت پایان خدمت جعلی در فضای مجازی هشدار داده است (گزارش رسانه‌ای خبر فوری). یک مقام ستاد کل به همشهری گفته تنها مرجع شرایط سربازی وبگاه سازمان وظیفه‌ی عمومی است.

اگر پول داده‌اید: رسید و گفت‌وگوها را نگه دارید و به پلیس فتا (شماره‌ی ۰۹۶۳۸۰) یا دادسرا گزارش کنید. کارت ملی، رمز یکبار مصرف و کد سخا را به هیچ «مشاوری» ندهید.

حقوق امریه ۱۴۰۵

حقوق سرباز امریه را دستگاه میزبان می‌پردازد، ولی مبلغ را ستاد کل تعیین می‌کند و دستگاه حق ندارد بیشتر بدهد. حقوق را ستاد کل هر سال بر پایه‌ی درجه تعیین می‌کند (بند ۷۷). هر پرداخت بیرون از ابلاغیه ممنوع است و سهمیه‌ی دستگاه را قطع می‌کند (بند ۸۱). اضافه‌کار، حق‌التدریس و حق کارشناسی هم ممنوع است (بند ۸۳). کسورات قانونی بازنشستگی و بیمه‌ی عمر و حوادث هم کم می‌شود (بند ۸۲).

جدول رسمی حقوق امریه در ۱۴۰۵ پیدا نشد. آنچه هست گزارش رسانه‌ای است: بودجه‌ی ۱۴۰۵ حقوق سربازان را ۲۰ درصد بالا برده و آن را درصدی از کف حقوق کارکنان دولت گذاشته است (اختبار، ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۵):

عددهای تومانی که وبگاه‌ها از همین درصدها ساخته‌اند با هم نمی‌خوانند؛ از حدود ۶ میلیون تا بیش از ۱۴ میلیون تومان. رقم را فقط مکتوب از واحد منابع انسانی دستگاه میزبان بپرسید. از نظر قانون، حقوق امریه با سرباز هم‌درجه‌ی پادگان فرقی ندارد؛ مزیت امریه در حقوق نیست. هزینه‌ی خوراک و جای سرباز غیربومی هم با دستگاه است (بند ۸۳).

زندگی در دوران امریه

در شهر خودم خدمت می‌کنم؟

تضمینی نیست، ولی سه قاعده به نفع شماست. سرباز یتیم باید در شهر محل سکونتش به کار گرفته شود (بند ۵۵) و سرباز متأهل در شهر خودش یا شهر همسرش (بند ۵۶). دستورالعمل «بومی» را کسی می‌داند که کمتر از ۵۰ کیلومتر از محل سکونتش خدمت می‌کند و بعد از کار به خانه برمی‌گردد (بند ۸۴). غیربومی شب در محل خدمت می‌ماند و دستگاه باید خوراک و جای خواب بدهد (بند ۸۳).

در برابر، قانون ۷۰ درصد سربازان مأمور را به مناطق محروم می‌فرستد، جز دارندگان ارشد و بالاتر (ماده‌ی ۶۸). شهر خدمت را فراخوان هر دستگاه می‌گوید؛ دانشگاه تهران آن را در جدول رشته‌ها می‌آورد. پیش از ثبت‌نام همان جدول را ببینید.

ساعت کار و لباس

ساعت خدمت شما مثل بقیه‌ی کارکنان دستگاه است و اگر لازم باشد بیرون از ساعت اداری هم، با حضور کارکنان دیگر، کار می‌کنید (بند ۳۷). لباس مرکز آموزش را در دستگاه نمی‌پوشید (بند ۴۱).

می‌توانم همزمان ارشد یا دکتری بخوانم؟

نه. تحصیل همزمان با خدمت ممنوع است (بند ۴۶) و خبرگزاری دانشجو هم نوشت «تحصیل همزمان با خدمت دارندگان امریه نیز غیر مجاز است». اگر در دوران خدمت در کنکور قبول شدید، پیش از هر اقدامی با دستگاه و سازمان وظیفه مکاتبه کنید؛ وبگاه‌های مشاوره از ترخیص و گرفتن معافیت تحصیلی می‌گویند (گزارش رسانه‌ای، تأییدنشده).

می‌توانم کار دوم داشته باشم؟

استخدام در جای دیگر ممنوع است. بند ۴۵ می‌گوید سرباز مأمور فقط می‌تواند به استخدام نیروهای مسلح درآید و «استخدام آنان به هر طریق در سایر سازمان‌ها ممنوع است». هر قرارداد پیمانکاری یا مالی با سرباز هم ممنوع است (بند ۵۳). حکم صریحی درباره‌ی کار آزاد پاره‌وقت بیرون از ساعت اداری پیدا نشد؛ پیش از شروع، مکتوب از دستگاه بپرسید.

می‌توانم به خارج از کشور سفر کنم؟

فقط «در موارد استثنایی»، با معرفی دستگاه و تأیید حفاظت اطلاعات یگان آموزشی (بند ۴۳). دستورالعمل قدیم ۱۳۹۵ مصداق‌ها را درمان بستگان درجه یک و یک بار زیارت در کل خدمت گفته بود. روند و وثیقه‌ی ۱۴۰۵ ویژه‌ی سرباز امریه پیدا نشد؛ بی مجوز کتبی سفر نکنید، چون غیبت بیش از ۱۵ روز به لغو امریه می‌رسد.

مرخصی

• استحقاقی ۳۰ روز در سال در مناطق عادی، تا ۴۵ روز در مناطق بدآب‌وهوا (بند ۶۳).
• دستگاه باید هر ۳ یا ۴ ماه شما را به مرخصی بفرستد؛ هفته‌ی آخر خدمت در محل باشید (بند ۶۶).
• ازدواج اول ۷ روز و فوت بستگان درجه یک ۳ روز (بند ۶۹)؛ استعلاجی تا یک ماه در سال با تأیید پزشک نظامی (بند ۷۱).

بعد از امریه در همان دستگاه استخدام می‌شوم؟

هیچ سند رسمی امریه را به استخدام وصل نمی‌کند. امریه سابقه‌ی کار مرتبط می‌دهد، نه حق استخدام؛ و در دوران خدمت هم استخدام در دستگاه غیرنظامی ممنوع است (بند ۴۵).

اگر دستگاه امریه‌تان را لغو کند

دستگاه حق ندارد شما را پیش از پایان مدت ترخیص کند (بند ۶۰)، ولی می‌تواند لغو امریه را از ستاد کل بخواهد. دلیل‌هایی که در متن آمده:

• عملکرد نامناسب (بند ۵۲)؛ دستورالعمل ۱۳۹۵ نمونه‌ها را بی‌انضباطی، سرقت اموال، سند جعلی و تمارض گفته بود و لغو از سر لجبازی را منع کرده بود.
• غیبت یا ترک خدمت بیش از ۱۵ روز (بند ۵۴)؛ غیبت با مدرک پزشکی معتبر یا فوت بستگان درجه یک عذر پذیرفته‌شده بود.
• عضویت در گروه‌های سیاسی (بند ۵۸).
• تجدید دوره‌ی آموزش، مگر دستگاه هزینه را بدهد (بند ۳۲).

بعد از لغو چه می‌شود؟ دستورالعمل ۱۳۹۵ می‌گفت در لغو به‌خاطر پرداخت غیرمجاز، سرباز به سازمان آموزشی برمی‌گردد، و اگر لغو قانونی باشد و دست‌کم ۹ ماه از خدمت مانده باشد، دستگاه نیروی جایگزین می‌گیرد. وبگاه‌های مشاوره می‌نویسند باقی خدمت در یگان نظامی گذرانده می‌شود (گزارش رسانه‌ای). اینکه ماه‌های گذشته دقیقاً چطور حساب می‌شود در منابع در دسترس پیدا نشد؛ اگر چنین اتفاقی افتاد، مکتوب از ستاد کل و سازمان وظیفه بپرسید.

اگر خودتان بخواهید انصراف دهید: هر جابه‌جایی، انتقال، عودت یا انصراف باید با مکاتبه و دلیل به ستاد کل اعلام و بعد از تأیید انجام شود (بند ۴۲). بدون این تأیید، تا پایان در همان دستگاه می‌مانید.

در جنگ: ماده‌ی ۷۵ قانون اجازه‌ی برگرداندن سربازان مأمور به نیروهای مسلح را می‌دهد. ابلاغیه‌ای درباره‌ی اجرای آن یا توقف امریه‌ی عادی در ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ پیدا نشد. یک وبگاه مشاوره نوشته امریه دانش‌بنیان از اسفند ۱۴۰۴ تا اردیبهشت ۱۴۰۵ به‌خاطر شرایط جنگی متوقف بود (گزارش رسانه‌ای، تأییدنشده).

امریه عادی کنار راه‌های دیگر

منبع جدول: خدمت عادی از سردار علیدوست (۱۴ مهر ۱۴۰۵)؛ امریه دانش‌بنیان از شیوه‌نامه‌ی ۵ مرداد ۱۴۰۵؛ طرح صیاد از شیوه‌نامه‌ی ۱۴۰۵ بنیاد ملی نخبگان. سهمیه‌ی امریه سال‌هاست کوچک می‌شود. کمالی در ۱۳۹۸ گفت شمار سالانه از حدود ۸۰ هزار به ۳۴ تا ۳۵ هزار نفر رسیده است. آموزش و پرورش هم در تیر ۱۴۰۵ اعلام کرد «در سال ۱۴۰۵ جذب سرباز معلم نداریم».

• طرح صیاد جای کل خدمت پروژه می‌گذارد و کوتاه‌تر از امریه است، ولی امتیاز نخبگی می‌خواهد. استفاده‌ی همزمان از طرح صیاد و طرح پسادکتری شهید چمران (Shahid Chamran postdoc plan) مجاز نیست (شیوه‌نامه‌ی ۱۴۰۵).
• امریه دانش‌بنیان طبق شیوه‌نامه‌ی ۵ مرداد ۱۴۰۵ کف ۴۰ امتیاز و دست‌کم ۲ ماه بیمه در همان شرکت می‌خواهد، ۲۴ ماه با آموزش است و دورکاری در آن ممنوع است.
• سرباز فناور و طرح‌هایی که راه صیاد را باز می‌کنند هم راهنمای جدا دارند: سرباز فناور ۱۴۰۵ و طرح‌های احمدی روشن و وزوایی.

کدام راه برای شما مناسب است

• ارشد یا دکتری با سابقه‌ی پژوهش یا امتیاز نخبگی دارید: اول طرح صیاد را بسنجید؛ کوتاه‌تر از امریه است و کار پروژه‌محور می‌دهد.
• در یک شرکت دانش‌بنیان کار بیمه‌شده دارید، حتی با کارشناسی: امریه دانش‌بنیان شما را در همان شرکت نگه می‌دارد.
• ارشد یا دکتری دارید، امتیاز نخبگی ندارید و رشته‌تان در فراخوان یک دستگاه هست: امریه عادی تنها راه خدمت تخصصی است، به بهای حدود سه ماه بیشتر.
• فقط کارشناسی دارید و در شرکت دانش‌بنیان نیستید: امریه عادی برایتان بسته است؛ دنبال وعده‌ی فروشندگان نروید و اعزام عادی را برنامه‌ریزی کنید.
• فقط زودتر تمام شدن برایتان مهم است: خدمت عادی در منطقه‌ی دورافتاده کوتاه‌ترین راه است، تا ۱۴ ماه.
• متأهل هستید یا فرزند دارید: هم در اولویت جذب امریه‌اید و هم کسری تأهل و فرزند در امریه هم حساب می‌شود؛ ولی همین کسری‌ها خدمت عادی را هم کوتاه‌تر می‌کنند.

پاسخ کوتاه به نگرانی‌های رایج

پرسش‌های متداول

امریه سربازی چیست؟

گذراندن خدمت سربازی در یک دستگاه دولتی یا عمومی به جای پادگان، در رشته‌ی خودتان و بعد از آموزش نظامی. نام رسمی‌اش «سرباز مأمور» است و معافیت یا خرید خدمت نیست.

امریه چند ماه است؟

آخرین بیان رسمی ۲۴ ماه است (رئیس وقت سازمان وظیفه‌ی عمومی، آبان ۱۴۰۲). خدمت عادی امروز ۲۱ ماه است، پس امریه دست‌کم سه ماه بلندتر است. کسری تأهل و فرزند در امریه هم کم می‌شود.

با مدرک کارشناسی امریه می‌دهند؟

در دستگاه‌های دولتی نه؛ از اعزام آذر ۱۴۰۲ ستاد کل سهمیه‌ی امریه‌ی کارشناسی را بسته است. کارشناسی فقط از مسیر امریه دانش‌بنیان می‌تواند امریه شود.

حقوق سرباز امریه در ۱۴۰۵ چقدر است؟

همان حقوق سرباز هم‌درجه، که دستگاه می‌پردازد و حق ندارد بیشتر بدهد. جدول رسمی ۱۴۰۵ پیدا نشد؛ بودجه‌ی ۱۴۰۵ حقوق سربازان را ۲۰ درصد بالا برده است (گزارش رسانه‌ای). رقم را مکتوب از دستگاه بپرسید.

امریه را از کجا پیدا کنم؟

از فراخوان رسمی خود دستگاه‌ها روی وبگاه منابع انسانی‌شان. سامانه‌ی یکپارچه‌ی رسمی برای همه‌ی امریه‌ها پیدا نشد و هیچ واسطه‌ای امریه نمی‌فروشد.

غایب هستم؛ می‌توانم امریه بگیرم؟

نه. دستورالعمل جذب مشمول دارای غیبت را ممنوع کرده است.

در دوران امریه می‌توانم ارشد بخوانم یا کار دوم داشته باشم؟

تحصیل همزمان ممنوع است (بند ۴۶) و استخدام در هر سازمانی جز نیروهای مسلح هم ممنوع است (بند ۴۵). حکم کار آزاد بیرون از ساعت اداری پیدا نشد.

اگر امریه‌ام لغو شود چه می‌شود؟

لغو با تأیید ستاد کل است و طبق وبگاه‌های مشاوره باقی خدمت در یگان نظامی گذرانده می‌شود. حکم دقیق احتساب ماه‌های گذشته در منابع رسمی در دسترس پیدا نشد.

کجا بپرسید

آنچه پیدا نشد و از چه کسی باید پرسید

چک‌لیست اقدام

پیش از دانش‌آموختگی

• مقطع خود را بسنجید: با کارشناسی، امریه عادی بسته است؛ مسیر دانش‌بنیان یا اعزام عادی را برنامه‌ریزی کنید.
• وبگاه منابع انسانی دستگاه‌های مرتبط با رشته‌تان را نشان کنید و فراخوان‌های پیشین را بخوانید.
• اگر شرط اولویت دارید (تأهل، فرزند، ایثارگری، کمیته‌ی امداد، بهزیستی، معافیت از رزم، بسیج)، مدرکش را آماده کنید.
• اگر ارشد یا دکتری با امتیاز پژوهشی دارید، طرح صیاد را هم بسنجید.

بعد از دانش‌آموختگی

• در سامانه‌ی سخا برگ اعزام و نبود مهر غیبت را بسنجید.
• تاریخ پایان مهلت معرفی را یادداشت کنید و هرگز به امید امریه از آن نگذرید.
• فراخوان را دقیق بخوانید: مقطع، رشته، شهر، شرط اولویت، و زمان درست گرفتن برگ اعزام.
• هر کسری را در برگه‌ی ثبت‌نام اعلام کنید.
• مطمئن شوید با کارکنان یا مسئولان همان دستگاه نسبت خانوادگی ندارید.
• به هیچ واسطه‌ای پول ندهید و آگهی «امریه‌ی تضمینی» را به پلیس فتا گزارش کنید.

بعد از پذیرش

• تا نوع خدمت «امریه» در سامانه‌ی سخا ثبت نشده، اعزام عادی را کنار نگذارید.
• مدت، حقوق، شهر و ساعت کار را مکتوب از دستگاه بگیرید.
• آموزش نظامی را جدی بگیرید؛ تجدید دوره یعنی خطر لغو امریه.
• ظرف ۷۲ ساعت پس از معرفی در دستگاه حاضر شوید و نامه‌ی معرفی را نگه دارید.
• برای هر سفر خارجی، جابه‌جایی یا انصراف، اول مجوز کتبی بگیرید.

منبع‌ها

• قانون خدمت وظیفه‌ی عمومی، ماده‌های ۴ و ۶۶ تا ۷۷ (متن قانون در پایگاه‌های اختبار و میزان)
• دستورالعمل ساماندهی امور مشمولین امریه مأمور به دستگاه‌های اجرایی غیرنظامی کشور، بخشنامه‌ی ۸۷۸۳۴، ۱۳ آبان ۱۴۰۰
• دستورالعمل ساماندهی امور مشمولین مأمور به دستگاه‌های غیرنظامی، بخشنامه‌ی ۴۶۵۱۵، ۲۲ تیر ۱۳۹۵
• ابلاغیه‌ی ستاد کل درباره‌ی امریه‌ی کارشناسی از آذر ۱۴۰۲ (گزارش Zoomit و خبرآنلاین، مهر ۱۴۰۲)
• گفته‌های سردار تقی مهری (الف، ۱ آبان ۱۴۰۲)، سردار رحمان علیدوست (ایسکا، ۱۴ مهر ۱۴۰۵) و سردار موسی کمالی (خبر فوری، ۳۰ خرداد ۱۳۹۸)
• شیوه‌نامه‌ی امریه دانش‌بنیان، ۵ مرداد ۱۴۰۵؛ شیوه‌نامه‌ی ۱۴۰۵ طرح شهید صیاد شیرازی، بنیاد ملی نخبگان
• گزارش‌های رسانه‌ای: ایران‌استخدام، اختبار، تابناک، خبرگزاری دانشجو، همشهری، خبر فوری، ایران‌تحصیل، آویژه