تفاوت CorelDRAW، Illustrator و InDesign: کدام برای چه کاری

کوتاه‌ترین جواب: برای لوگو و تصویرسازی برداری برنامه‌ی Illustrator، برای مجله، کتاب و هر سند چندصفحه‌ای برنامه‌ی InDesign، و برای کار چاپی تک‌صفحه‌ای و بسته‌بندی با محیطی که بیشتر طراحان ایرانی با آن بزرگ شده‌اند، برنامه‌ی CorelDRAW. تفاوت CorelDRAW و Illustrator و InDesign در این است که هر کدام برای یک نوع کار ساخته شده‌اند. در این راهنما هر سه را معرفی می‌کنیم، مزیت و محدودیت هر کدام را می‌گوییم، و جدول تفاوتشان را می‌آوریم. بخش پشتیبانی فارسی از آزمون واقعی ما می‌آید: هر سه را روی یک فصلنامه‌ی فارسی ۱۶ صفحه‌ای در قطع A5 امتحان کردیم.

تفاوت در یک نگاه

معرفی کوتاه هر سه

برنامه‌ی CorelDRAW

بسته‌ی CorelDRAW Graphics Suite از شرکت Corel برای طراحی برداری همه‌منظوره ساخته شده است: لوگو، پوستر، کارت ویزیت، بسته‌بندی، تابلو و برش لیزر. در ایران سال‌ها برنامه‌ی اول چاپخانه‌ها و طراحان بوده است. نسخه‌ای که ما آزمودیم ۲۰۲۵ (نسخه‌ی ۲۷) بود؛ نسخه‌ی ۲۰۲۶ هم منتشر شده است.

برنامه‌ی Illustrator

برنامه‌ی Illustrator از شرکت Adobe ابزار استاندارد طراحی برداری است: لوگو، آیکن، تصویرسازی، اینفوگرافیک و عناصری که بعد در برنامه‌های دیگر به کار می‌روند. یک پرونده می‌تواند تا ۱۰۰۰ صفحه‌ی طراحی (artboard) داشته باشد، ولی هر صفحه یک بوم جداست، نه صفحه‌ای از یک کتاب.

برنامه‌ی InDesign

برنامه‌ی InDesign هم از Adobe است و برای صفحه‌آرایی ساخته شده: مجله، کتاب، کاتالوگ، گزارش سالانه، بروشور چندصفحه‌ای. متن از صفحه‌ای به صفحه‌ی بعد جریان پیدا می‌کند، شماره‌ی صفحه خودکار است و ظاهر هر عنوان و بند از یک سبک می‌آید. اگر سبک را عوض کنید، همه‌ی سند عوض می‌شود.

مزیت‌های هر کدام

مزیت‌های CorelDRAW

• محیط آشنا: بیشتر طراحان و چاپخانه‌های ایرانی با آن کار کرده‌اند و پرونده‌ی cdr را بی‌دردسر می‌گیرند.
• خرید یک‌باره: تنها برنامه‌ی این سه‌تاست که می‌شود یک بار خرید و نه ماهانه.
• ابزار چاپ: جاگذاری تصویر داخل شکل (PowerClip)، چیدمان چند کار روی یک برگ، و ابزارهای برش و تابلو.
• سند چندصفحه‌ای ساده: برای بروشور چندبرگی یا منو بدون رفتن سراغ برنامه‌ی دیگر.

مزیت‌های Illustrator

• دقت برداری: ابزار استاندارد لوگو و آیکن؛ تقریباً هر آژانس و چاپخانه‌ی خارجی پرونده‌ی ai می‌خواهد.
• هماهنگی با خانواده‌ی Adobe: طرح را مستقیم در InDesign یا Photoshop می‌گذارید و با هر تغییر، آن‌جا هم تازه می‌شود.
• فارسی درست: با موتور حروف‌چینی World-Ready و جهت پاراگراف راست‌به‌چپ، متن فارسی درست شکل می‌گیرد.
• نسخه‌ی iPad: برای طرح اولیه بیرون از دفتر.

مزیت‌های InDesign

• صفحه‌آرایی واقعی: صفحه‌ی اصلی (master)، شبکه، جریان متن بین صفحه‌ها، فهرست مطالب و پانویس.
• سبک‌ها: سبک پاراگراف، نویسه، جدول و سبک تودرتو. یک تغییر در سبک، کل سند را یک‌دست عوض می‌کند.
• بهترین پشتیبانی فارسی: در آزمون ما تنها برنامه‌ای بود که جهت پاراگراف، صحافی راست‌به‌چپ، خاموش کردن کشیده و رقم فارسی را همه با هم درست داشت.
• خروجی چاپی: PDF استاندارد چاپ (PDF/X) با برش و حاشیه‌ی اضافه (bleed)، و پرونده‌ی idml برای کسی که نسخه‌ی قدیمی‌تر دارد.
• اسکریپت: می‌شود کل سند را با اسکریپت ساخت، مثل همان فصلنامه‌ای که ما ساختیم.

محدودیت‌های هر کدام

محدودیت‌های CorelDRAW

• جهت سطر فارسی: در نسخه‌ی ۲۰۲۵ جهت پایه‌ی پاراگراف همیشه چپ‌به‌راست است. بند تمام‌فارسی درست دیده می‌شود، ولی در بندی که فارسی و لاتین با هم دارد ترتیب واژه‌ها به هم می‌ریزد.
• کشیده‌ی ناخواسته: در تراز دوطرفه همیشه کشیده می‌گذارد («نســـخه») و تنظیم فاصله‌ها هم جلویش را نمی‌گیرد. در صفحه‌آرایی حرفه‌ای فارسی این خوشایند نیست.
• کتاب و مجله‌ی بلند: سبک تودرتو و جریان متن به قدرت InDesign نیست.
• هماهنگی با چاپخانه‌ی خارجی: آن‌ها معمولاً پرونده‌ی Adobe یا PDF می‌خواهند.

محدودیت‌های Illustrator

• متن بلند: برای صفحه‌آرایی متن چندصفحه‌ای و سبک‌های تودرتو ساخته نشده است.
• فقط اشتراک: خرید یک‌باره ندارد.
• صفحه‌ی طراحی، نه صفحه‌ی کتاب: شماره‌ی خودکار، صفحه‌ی اصلی و جریان متن بین صفحه‌ها ندارد.

محدودیت‌های InDesign

• طراحی برداری: ابزار رسمش ساده است؛ لوگو را در Illustrator بسازید و بیاورید.
• فقط اشتراک: مثل Illustrator.
• یادگیری: شبکه، سبک و صفحه‌ی اصلی زمان می‌برد؛ برای یک پوستر تک، زیادی است.
• نسخه‌ی عربی: برای ابزار راست‌به‌چپ کامل باید نسخه‌ی عربی را نصب کنید (بخش بعد).

پشتیبانی فارسی: آنچه در آزمون دیدیم

هر سه برنامه را برای ساختن یک فصلنامه‌ی فارسی ۱۶ صفحه‌ای در قطع A5 با اسکریپت به کار بردیم، با قلم Ray. نتیجه:

اگر در CorelDRAW سطر فارسی و لاتین به هم ریخت

بند تمام‌فارسی درست دیده می‌شود؛ مشکل بندی است که فارسی و لاتین با هم دارد، مثل «… IMD، جیتکس …». ترتیب واژه‌هایش به هم می‌ریزد و هیچ گزینه‌ای در برنامه جهت پایه را عوض نمی‌کند. ما این‌طور درستش کردیم:

• آغاز بند: یک نویسه‌ی نامرئی «شروع راست‌به‌چپ» (RLE) بگذارید، و بعد از هر شکستن سطر هم یکی.
• بعد از هر عبارت لاتین: یک نشانه‌ی نامرئی «راست‌به‌چپ» (RLM) بگذارید. بعد از هر عبارت، نه بعد از هر واژه؛ وگرنه ترتیب واژه‌های خود عبارت لاتین برعکس می‌شود.
• اگر نشانه‌ی کوچکی پیدا شد: با قلم Ray، خود RLE یک خط ریز می‌کشد. همان یک نویسه را بی‌رنگ و بسیار کوچک کنید.

این کار برای هر بند آمیخته جداگانه لازم است و در کار بلند خطاپذیر است. چیزهایی که امتحان کردیم و درست نکردند: نشانه‌ی RLM به‌تنهایی، و جداسازهای جهت (isolate) که CorelDRAW به‌جایشان یک مربع می‌کشد. کشیده‌ی تراز دوطرفه هم خاموش نشد؛ ما بندهای فارسی را در CorelDRAW راست‌چین گذاشتیم، نه دوطرفه.

برای فارسی کامل در InDesign و Illustrator

• نسخه‌ی عربی را نصب کنید: طبق راهنمای Adobe برای InDesign، ابزار کامل راست‌به‌چپ با نصب نسخه‌ی عربی یا عبری از برنامه‌ی Creative Cloud فعال می‌شود. برای Illustrator هم اگر گزینه‌های جهت پاراگراف را ندیدید، همین کار را بکنید.
• موتور حروف‌چینی را عوض کنید: در پنل Paragraph، از منوی همان پنل گزینه‌ی Adobe World-Ready Paragraph Composer را بزنید.
• رقم فارسی: در InDesign نوع رقم را روی Farsi بگذارید.
• کشیده: در InDesign از منوی پنل Paragraph گزینه‌ی Insert Kashida را روی None بگذارید تا تراز دوطرفه کشیده نسازد. در Illustrator هم کشیده خاموش‌شدنی است.

قلم را نصب کنید، نه کپی

قلم باید در Windows نصب شود؛ اگر فقط در پوشه‌ی قلم‌ها کپی شود، برنامه‌های Adobe آن را نمی‌بینند. روی پرونده‌ی قلم راست‌کلیک کنید و Install for all users را بزنید. در آزمون ما هر سه برنامه با قلم Ray درست کار کردند، بعد از همین نصب.

قیمت و مجوز

• برنامه‌های Adobe: هر دو فقط اشتراکی‌اند. صفحه‌ی رسمی Adobe قیمت را بر اساس کشور نشان می‌دهد. در نسخه‌ای که ما ۲۰ مهر ۱۴۰۵ دیدیم (یک فروشگاه اروپایی)، Illustrator و InDesign هر کدام ماهانه ۲۶٫۴۳ یورو با مالیات بودند، با تعهد یک‌ساله. بسته‌ی همه‌ی برنامه‌ها (Creative Cloud Pro) ماهانه ۷۹٫۳۰ یورو بود.
• برنامه‌ی CorelDRAW: هم اشتراک سالانه دارد و هم خرید یک‌باره. طبق نقد سایت TechRadar (گزارش رسانه‌ای)، خرید یک‌باره ۵۴۹ دلار و اشتراک حدود ۲۶۹ دلار در سال است. صفحه‌ی قیمت رسمی Corel در دسترس ما باز نشد.

پیش از خرید بدانید: هر دو شرکت در شرایط خودشان فروش و استفاده در ایران را ممنوع کرده‌اند. صفحه‌ی مجوز Adobe ایران را در فهرست کشورهایی آورده که نرم‌افزار نباید به آن‌ها صادر شود. صفحه‌ی «کشورهای ممنوع» Corel هم ایران را نام می‌برد. پس خرید رسمی از داخل ایران ممکن نیست. اگر مجوز قانونی ندارید، دو برنامه‌ی آزاد و رایگان هم هست: Inkscape برای طراحی برداری و Scribus برای صفحه‌آرایی. پشتیبانی فارسی این دو را ما نیازموده‌ایم.

کدام را انتخاب کنیم؟

معیار انتخاب، نوع کار است، نه اینکه کدام «بهتر» است:

flowchart TD
    A["کار شما چیست؟"] --> B["لوگو، آیکن، تصویرسازی"]
    A --> C["پوستر، کارت ویزیت، بسته‌بندی"]
    A --> D["مجله، کتاب، گزارش چندصفحه‌ای"]
    B --> E["برنامه‌ی Illustrator"]
    C --> F{"متن فارسی زیاد دارد؟"}
    F -->|"بله"| E
    F -->|"نه، و محیط آشنا مهم است"| G["برنامه‌ی CorelDRAW"]
    D --> H["برنامه‌ی InDesign"]

همین نمودار به زبان ساده:

• لوگو و هویت بصری: برنامه‌ی Illustrator. پرونده‌ی ai را همه می‌پذیرند و فارسی‌اش درست است.
• پوستر و کارت ویزیت: هر دو برنامه‌ی برداری کار می‌کنند. اگر متن فارسی زیاد یا آمیخته با لاتین دارید، Illustrator. اگر چاپخانه‌تان cdr می‌خواهد، CorelDRAW.
• بسته‌بندی و برش: برنامه‌ی CorelDRAW با ابزارهای چاپ و برشش راحت است. برای چاپخانه‌ی خارجی، Illustrator.
• مجله، کتاب، فصلنامه و گزارش: برنامه‌ی InDesign، بی‌رقیب. لوگو و نمودارها را در Illustrator بسازید و در InDesign بگذارید.
• چاپ: از هر سه PDF چاپی بگیرید، ولی برای سند چندصفحه‌ای فارسی خروجی InDesign کمترین دردسر را دارد.

چک‌لیست پیش از شروع

• نوع کارتان را از جدول بالا پیدا کنید.
• اگر برنامه‌ی Adobe دارید، نسخه‌ی عربی را نصب کنید و موتور World-Ready را روشن کنید.
• قلم فارسی را در Windows نصب کنید، نه کپی.
• در InDesign رقم را روی Farsi و کشیده را روی None بگذارید.
• در CorelDRAW هر سطر آمیخته‌ی فارسی و لاتین را پیش از چاپ دوباره بخوانید.
• پیش از خرید، شرایط مجوز را بخوانید.