تبصره ماده ۱۰۰ در ۱۴۰۵: چرا امسال زده نمی‌شود و چه کنید

پاسخ کوتاه: تبصره ماده ۱۰۰ در ۱۴۰۵ (برای عملکرد ۱۴۰۴) دیگر «درخواستی» نیست. سازمان امور مالیاتی خودش از روی تراکنش‌های بانکی و کارتخوان تصمیم می‌گیرد چه کسی مشمول است و فرم مالیات مقطوع را برایش بارگذاری می‌کند. اگر فرمی برای پرونده‌ی شما بارگذاری نشده باشد، یا پرونده‌تان ناقص باشد، کلید تبصره به جای فرم این پیام را می‌دهد: «امکان ورود به سامانه اظهارنامه وجود ندارد.»

این راهنما می‌گوید آن پیام از کجا می‌آید، پرونده‌تان را کجا بخوانید تا علت را پیدا کنید، و اگر تا پایان مهلت فرمی نیامد چه کنید. تصویرها از یک حساب واقعی در درگاه سازمان گرفته شده‌اند و اطلاعات شخصی‌شان پوشانده شده است.

این متن مشاوره‌ی مالیاتی شخصی نیست. برای تصمیم درباره‌ی پرونده‌ی خودتان با حسابدار یا اداره‌ی امور مالیاتی محل پرونده مشورت کنید.

تبصره ماده ۱۰۰ در یک نگاه

امسال چه چیزی عوض شده است

تا پیش از عملکرد ۱۴۰۳، صاحب کسب‌وکار خودش درخواست تبصره را ثبت می‌کرد. حالا مسیر برعکس است: سازمان از داده‌های بانکی و کارتخوان، فهرست مشمولان را می‌سازد و فرم مالیات مقطوع را در درگاه هر کدام بارگذاری می‌کند. شما فقط فرم بارگذاری‌شده را می‌بینید و تأیید یا رد می‌کنید. فرمی بارگذاری نشده باشد، گزینه‌ای هم دیده نمی‌شود (پیش‌نویس دستورالعمل، بند ۲، به نقل از وبگاه شناسنامه، ۱۰ شهریور ۱۴۰۵).

سه چیز دیگر هم امسال کار را سخت‌تر کرد:

• دستورالعمل دیر آمد. تا ۱۴ شهریور ۱۴۰۵ متن نهایی ابلاغ نشده بود و فرم‌ها بارگذاری نشده بودند (گزارش رسانه‌ای وکلاپرس، ۱۴ شهریور).
• سقف وسط کار عوض شد، از ۴۳۲ به ۷۲۰ میلیارد ریال، یعنی فهرست مشمولان باید دوباره ساخته می‌شد (گزارش رسانه‌ای).
• مهلت دو بار تمدید شد: اول تا ۳۱ شهریور و بعد تا ۳۰ آبان ۱۴۰۵ با مصوبه‌ی هیئت وزیران (گزارش رسانه‌ای اختبار، ۱۶ شهریور). شماره‌ی بخشنامه‌ی تمدید آبان در منابع در دسترس پیدا نشد.

زیر سقف بودن به‌تنهایی کافی نیست. منابع از شرط‌هایی مثل پرونده‌ی فعال، پایانه‌ی فروشگاهی و پرداخت مالیات سال قبل گفته‌اند، ولی فهرست رسمی و کامل این شرط‌ها پیدا نشد.

پیام «امکان ورود به سامانه اظهارنامه وجود ندارد» یعنی چه

این پیام را وقتی می‌بینید که در صفحه‌ی پرونده کلید «ارسال اظهارنامه عملکرد و یا تبصره ماده ۱۰۰» را می‌زنید:

پیام خودش علت را نمی‌گوید. علت را باید در خود پرونده پیدا کرد: وضعیت ثبت‌نام، فعال بودن پرونده، و جدول «آخرین وضعیت‌ها». بخش «پرونده‌تان را بخوانید» پایین‌تر همین را قدم به قدم نشان می‌دهد. راهنمای رسمی سازمان هم یک نکته‌ی مهم دارد: بیرون از مهلت قانونی دسترسی به این خدمت ممکن نیست.

مسیر رسمی تبصره ماده ۱۰۰، گام به گام

این گام‌ها از صفحه‌ی راهنمای رسمی سازمان امور مالیاتی است (به‌روز ۴ مهر ۱۴۰۵):

گام ۱: پیامک‌هایتان را ببینید

چه کنید: اگر پیامک «مالیات صفر» گرفته‌اید، کاری لازم نیست و فرمی هم نمی‌آید (گزارش رسانه‌ای).
اگر نه: به گام ۲ بروید.

گام ۲: وارد درگاه شوید و پرونده را انتخاب کنید

کجا: درگاه my.tax.gov.ir ← منوی «فهرست پرونده‌های مالیاتی».
چه کنید: روی «مشاهده پرونده» ِ پرونده‌ای بزنید که کارتخوان‌ها به آن وصل‌اند.
چه می‌بینید: صفحه‌ی خلاصه‌ی وضعیت با فهرست پرونده‌ها، نوع هر پرونده (انفرادی یا مشارکت) و فعال یا غیرفعال بودنش.

گام ۳: اگر پرونده تکمیل نیست، گام چهار ثبت‌نام را کامل کنید

کجا: صفحه‌ی جزئیات پرونده ← کلید «به‌روزرسانی و تکمیل ثبت نام».
چرا: راهنمای رسمی می‌گوید اگر پرونده تکمیل نیست، اول باید گام چهار ثبت‌نام کامل شود.

گام ۴: کلید تبصره را بزنید

چه کنید: «ارسال اظهارنامه عملکرد و یا تبصره ماده ۱۰۰» ← «ثبت تبصره ماده ۱۰۰» یا «تبصره‌های نهایی نشده».
چه می‌بینید: مالیات مقطوعی که سازمان حساب کرده است.
اگر نه: اگر پیام «امکان ورود به سامانه اظهارنامه وجود ندارد» آمد، به بخش «پرونده‌تان را بخوانید» بروید.

گام ۵: فروش اعلام‌شده را با فروش واقعی مقایسه کنید

چه کنید: اگر رقم سازمان با فروش واقعی‌تان فرق دارد و زیر سقف هستید، رقم واقعی را وارد کنید (گزارش رسانه‌ای، نام دقیق خانه‌ها روی درگاه سنجیده نشد).
واریزی غیرتجاری: پولی که فروش نبوده (قرض، امانی) را با مدرک در سامانه‌ی «ساتا» ثبت کنید (پیش‌نویس دستورالعمل، بند ۱۶).

گام ۶: بپذیرید یا رد کنید

پذیرش: مبلغ قطعی می‌شود و بعد از تأیید ویرایش نمی‌شود.
رد: باید تا ۳۰ آبان اظهارنامه‌ی عادی بدهید؛ وگرنه همان مبلغ قطعی می‌شود (گزارش رسانه‌ای).

گام ۷: پرداخت یا تقسیط

چه کنید: قبض را بگیرید یا تقسیط کنید. طبق پیش‌نویس، تقسیط تا ۳ قسط در ۲ ماه است و برای آسیب‌دیدگان جنگ تا ۵ قسط در ۴ ماه (پیش‌نویس دستورالعمل، به نقل از شناسنامه).

پرونده‌تان را بخوانید: علت در «آخرین وضعیت‌ها» است

اگر کلید تبصره پیام خطا داد، این سه جای پرونده را به ترتیب ببینید:

graph TD
  A[پیام امکان ورود به سامانه اظهارنامه وجود ندارد] --> B{پرونده فعال است؟}
  B -->|غیرفعال| C[فعال‌سازی یا اصلاح در اداره‌ی مالیاتی محل]
  B -->|فعال| D{وضعیت ثبت‌نام تکمیل گام ۴ است؟}
  D -->|ناقص| E[تکمیل گام ۴ ثبت‌نام]
  D -->|تکمیل| F{در آخرین وضعیت‌ها چه آمده؟}
  F -->|عدم ثبت اینتاکد| G[ثبت کد فعالیت و تکمیل ثبت‌نام]
  F -->|در انتظار اعتبارسنجی| H[پیگیری از ۱۵۲۶ یا اداره‌ی محل]
  F -->|نشانه‌ی خاصی نیست| I[احتمالاً فرم هنوز بارگذاری نشده]
  H --> J[نزدیک مهلت: اظهارنامه‌ی عادی]
  I --> J

۱. وضعیت ثبت‌نام و فعال بودن پرونده

در صفحه‌ی اول درگاه، کنار هر پرونده دو چیز را ببینید: «فعال» یا «غیرفعال»، و وضعیت ثبت‌نام مثل «ناقص-گام۳» یا «تکمیل-گام۴». پرونده‌ی غیرفعال یا ناقص فرم تبصره نمی‌گیرد. این دو عبارت در هیچ منبع منتشرشده‌ای توضیح داده نشده‌اند؛ برچسب‌های خود درگاه‌اند و باید روی حساب خودتان ببینید.

۲. جدول «فهرست آخرین وضعیت‌ها»

کجا: صفحه‌ی جزئیات پرونده، پایین صفحه.
چه می‌بینید: تاریخچه‌ی تغییرات پرونده با توضیح. علت قفل بودن معمولاً همین‌جاست.

«اینتاکد» در درگاه همان کد فعالیت اقتصادی است که هنگام ثبت‌نام انتخاب می‌شود. پرونده‌ای که این کد را ندارد به وضعیت «عدم تکمیل» برمی‌گردد و تا اصلاح نشود، فرمی نمی‌گیرد.

۳. کارتابل ابلاغ

کجا: منوی «اطلاعیه‌ها و ابلاغیه‌های مالیاتی» ← «کارتابل ابلاغ الکترونیک».
چرا: اگر اظهارنامه یا تبصره‌ای نرسد، سازمان خودش «برگ تشخیص بر مبنای اظهارنامه‌ی برآوردی» صادر می‌کند. اینجا می‌بینید چه برگ‌هایی برایتان صادر شده است.

نمونه‌ی واقعی: پرونده‌ی سالم هم قفل بود

روی حسابی که تصویرهای این راهنما از آن است، سه پرونده بود. دو پرونده‌ی انفرادی غیرفعال و ناقص بودند و علتشان روشن بود. ولی پرونده‌ی مشارکتی فعال بود، گام چهار ثبت‌نامش کامل بود، کد فعالیت داشت و پارسال هم تبصره داده بود، و باز همان پیام را داد:

پارسال همین مسیر برای همین پرونده کار کرده بود: برگ قطعی عملکرد ۱۴۰۳ در آبان ۱۴۰۴ با «دلیل صدور: تسلیم فرم تبصره ماده ۱۰۰» صادر شده است.

تنها نشانه‌ی غیرعادی در «آخرین وضعیت‌ها» ِ این پرونده این بود که از ۵ مهر ۱۴۰۴، بعد از ویرایش اطلاعات ثبت‌نام به درخواست مؤدی، وضعیت «در انتظار اعتبارسنجی پرونده مالیاتی» مانده است:

علت قطعی این مورد معلوم نیست. سه احتمال هست و هیچ‌کدام تأیید نشده است:

• فرم بارگذاری نشده: سازمان فرم مالیات مقطوع عملکرد ۱۴۰۴ را برای این پرونده بارگذاری نکرده است. از امسال تعیین مشمول با سازمان است.
• سامانه هنوز باز نشده: سامانه‌ی اظهارنامه‌ی عملکرد ۱۴۰۴ برای این دسته از پرونده‌ها هنوز باز نشده است.
• اعتبارسنجی باز: وضعیت «در انتظار اعتبارسنجی» ورود به سامانه را می‌بندد.

راه تشخیص: تماس با ۱۵۲۶ یا مراجعه به اداره‌ی امور مالیاتی محل پرونده، با شماره‌ی پرونده.

رفع اشکال

اگر تا ۳۰ آبان فرمی نیامد

• اظهارنامه‌ی عادی بدهید. اگر تبصره نشد، تسلیم نکردن اظهارنامه در مهلت جریمه دارد و شما را از معافیت‌ها محروم می‌کند (راهنمای رسمی سازمان). صبر تا روز آخر برای آمدن فرم ریسک است.
• با ۱۵۲۶ یا اداره‌ی محل تماس بگیرید و بپرسید فرم برای پرونده‌تان بارگذاری شده یا نه.
• واریزی‌های غیرتجاری را در ساتا ثبت کنید تا جزو فروش حساب نشوند.
• اگر برگ تشخیص برآوردی آمد، می‌توانید اعتراض کنید (هیئت ماده ۲۱۶). طبق پیش‌نویس، تا ۱۰۰ درصد جریمه‌های مواد ۱۶۹ و ۲۷۲ قابل بخشودگی است (پیش‌نویس دستورالعمل، بند ۱۵؛ متن نهایی دیده نشد).

پرسش‌های متداول

چرا امسال تبصره ماده ۱۰۰ زده نمی‌شود؟

چون از عملکرد ۱۴۰۴ سازمان خودش مشمولان را تعیین و فرم را بارگذاری می‌کند. اگر فرمی برای پرونده‌تان نیامده باشد یا پرونده ناقص یا غیرفعال باشد، گزینه‌ی تبصره کار نمی‌کند.

مهلت تبصره ماده ۱۰۰ عملکرد ۱۴۰۴ کی تمام می‌شود؟

طبق گزارش‌ها، بعد از دو بار تمدید تا ۳۰ آبان ۱۴۰۵. شماره‌ی بخشنامه‌ی این تمدید در منابع در دسترس پیدا نشد.

سقف تبصره ماده ۱۰۰ در ۱۴۰۵ چقدر است؟

۷۲۰ میلیارد ریال فروش سالانه برای عملکرد ۱۴۰۴، طبق گزارش‌ها؛ رقم اول ۴۳۲ میلیارد ریال اعلام شده بود.

پیامک مالیات صفر گرفته‌ام؛ باید کاری بکنم؟

طبق منابع، دارنده‌ی پیامک مالیات صفر فرمی لازم ندارد.

اگر فرم تبصره را رد کنم چه می‌شود؟

باید تا پایان مهلت اظهارنامه‌ی عادی بدهید؛ وگرنه همان مبلغ فرم قطعی می‌شود.

واریزی که فروش نبوده جزو فروشم حساب شده؛ چه کنم؟

آن را با مدرک در سامانه‌ی ساتا ثبت کنید، یا اظهارنامه‌ی عادی بدهید و اعتراض کنید.

اینتاکد چیست و چرا پرونده را قفل می‌کند؟

کد فعالیت اقتصادی است که در ثبت‌نام انتخاب می‌شود. پرونده‌ای که این کد را ندارد به «عدم تکمیل» برمی‌گردد و فرم تبصره نمی‌گیرد.

منبع‌ها

• راهنمای رسمی سازمان امور مالیاتی: مراحل ثبت و ارسال اظهارنامه‌های عملکرد حقیقی و تبصره ماده ۱۰۰ (به‌روز ۴ مهر ۱۴۰۵)
• پیش‌نویس دستورالعمل تبصره ماده ۱۰۰ عملکرد ۱۴۰۴، به نقل از وبگاه شناسنامه (۱۰ شهریور ۱۴۰۵)
• گزارش‌های رسانه‌ای: اختبار (۱۶ شهریور ۱۴۰۵)، وکلاپرس (۱۴ شهریور ۱۴۰۵)، خبرگزاری مهر، دنیای اقتصاد، کردپرس
• وبگاه‌های آموزشی حسابداری: سپیدار سیستم، حساب‌نو، راوی حساب، محاسبان، ویکی حقوق
• تصویرهای درگاه: حساب واقعی یک مؤدی، ۱۸ مهر ۱۴۰۵؛ هیچ فرمی ثبت نشد و سنجش فقط با نگاه کردن بود