این واژهنامه همهی اصطلاحات طراحی رابط کاربری و تجربهی کاربری را که در این مجموعه به کار میروند، در یک صفحه جمع کرده است. هر واژه نام فارسی، نام انگلیسی، تعریف یکخطی، یک نمونهی کوتاه و جملهای دارد که همان مفهوم را به Claude میرساند.
این واژهنامه را چطور بخوانید
طراحی با هوش مصنوعی بیش از هر چیز به واژه بستگی دارد. وقتی به Claude گفته شود «صفحه را قشنگتر کن»، حدس میزند. وقتی گفته شود «سلسله مراتب بصری را روشن کن و فضای خالی میان کارتها را دو برابر کن»، دقیقاً همان کار را میکند. واژهی دقیق، فرمان دقیق میسازد.
واژهها در هشت گروه آمدهاند، به همان ترتیبی که در نقشه راه یادگیری UI/UX با هوش مصنوعی یاد گرفته میشوند. هر مقالهی این مجموعه بار اولی که واژهای را به کار میبرد، به همین صفحه پیوند میدهد. پس هر جا واژهای ناآشنا بود، روی آن بزنید و برگردید.
بخش «به Claude بگویید» زیر هر واژه، نمونهی یک دستور واقعی است. آن را همانطور بنویسید یا با جزئیات کار خودتان کامل کنید. Claude فارسی را خوب میفهمد؛ نام انگلیسی واژه را هم کنار آن بیاورید تا ابهامی نماند.
گروه ۱: پایههای طراحی
رابط کاربری UI, User Interface
هر چیزی که کاربر روی صفحه میبیند و با آن کار میکند: دکمه، فرم، منو، رنگ و نوشته.
نمونه: صفحهی ورود یک فروشگاه با دو فیلد و یک دکمه.
به Claude بگویید: «رابط کاربری صفحهی ورود را بساز: فیلد ایمیل، فیلد رمز، یک دکمهی اصلی و پیوند فراموشی رمز.»
تجربهی کاربری UX, User Experience
کل تجربهی کسی که از یک محصول یا خدمت استفاده میکند، از پیدا کردن آن تا تمام کردن کارش؛ رابط کاربری فقط بخشی از آن است.
نمونه: اگر خریدار تا صفحهی آخر نفهمد هزینهی ارسال چقدر است، رابط هر قدر زیبا باشد، تجربه بد است.
به Claude بگویید: «پیش از طراحی، مسیر کاربر را از ورود تا پرداخت بنویس و بگو کجا ممکن است گیر کند.»
کاربردپذیری Usability
اینکه کاربر چقدر آسان، سریع و بیخطا کارش را با یک رابط انجام میدهد و چقدر از آن راضی است.
نمونه: فرمی که کاربر بار اول بیخطا پر میکند، کاربردپذیرتر از فرمی است که سه بار خطا میدهد.
به Claude بگویید: «این فرم را از نظر کاربردپذیری نقد کن: کاربر کجا ممکن است اشتباه کند و چرا؟»
اصول دهگانهی کاربردپذیری 10 Usability Heuristics
ده قاعدهی سرانگشتی که یاکوب نیلسن برای سنجش سریع یک رابط نوشت، مثل «وضعیت سامانه را نشان بده» و «جلوی خطا را بگیر».
نمونه: دکمهای که پس از زدن هیچ نشانهای نمیدهد، اصل اول را میشکند.
به Claude بگویید: «این صفحه را با ده اصل کاربردپذیری نیلسن بسنج و برای هر اصل یک ایراد یا یک تأیید بنویس.»
سلسله مراتب بصری Visual hierarchy
چیدن اجزا طوری که چشم آنها را به ترتیب اهمیتشان ببیند؛ با رنگ و کنتراست، اندازه، و گروهبندی ساخته میشود.
نمونه: در کارت فروش امروز، اول عدد درشت دیده میشود، بعد عنوان کوچک، بعد توضیح کمرنگ.
به Claude بگویید: «سلسله مراتب این کارت را روشن کن: عدد اصلی درشتترین باشد و برچسب کوچک و کمرنگ.»
کنتراست Contrast
تفاوت دو چیز در روشنایی، رنگ، اندازه یا وزن؛ بدون آن هیچ چیز از بقیه جدا نمیشود.
نمونه: متن خاکستری روشن روی زمینهی سفید کنتراست کمی دارد و سخت خوانده میشود.
به Claude بگویید: «کنتراست متن و زمینه را بالا ببر تا متن روی گوشی در نور روز هم خوانا باشد.»
فضای خالی Whitespace, Negative space
فاصلهی خالی میان اجزا و دور آنها؛ لازم نیست سفید باشد و کارش جدا کردن، گروه کردن و نفس دادن به صفحه است.
نمونه: صفحهای که همهی اجزایش به هم چسبیدهاند، شلوغ و ارزان دیده میشود.
به Claude بگویید: «فضای خالی میان بخشها را بیشتر کن و فاصلهی درون هر کارت را کمتر از فاصلهی میان کارتها بگذار.»
همترازی Alignment
قرار گرفتن لبهها یا محور اجزا روی خطهای مشترک، تا صفحه منظم دیده شود.
نمونه: برچسبهای یک فرم که همه از یک لبه شروع میشوند، خواندن فرم را سریعتر میکنند.
به Claude بگویید: «همهی اجزا را با لبهی راست ستون همتراز کن و تراز وسط را فقط برای عنوان صفحه نگه دار.»
مجاورت Proximity
اصلی از روانشناسی ادراک (گشتالت) که میگوید چیزهای نزدیک به هم، یک گروه دیده میشوند.
نمونه: برچسبی که به فیلد پایینی نزدیکتر است تا به فیلد بالایی، مال همان فیلد پایینی خوانده میشود.
به Claude بگویید: «هر برچسب را به فیلد خودش نزدیکتر کن تا به فیلد قبلی.»
یکدستی Consistency
اینکه چیزهای همکار در همهی صفحهها یک شکل و یک رفتار داشته باشند، تا کاربر یک بار یاد بگیرد.
نمونه: دکمهی ذخیره که در یک صفحه سبز و راست است و در صفحهی دیگر آبی و چپ، کاربر را گیج میکند.
به Claude بگویید: «همهی دکمههای ذخیره را در همهی صفحهها یک شکل و یک جا بگذار.»
نشانهی کنشپذیری Affordance, Signifier
کنشپذیری کاری است که با یک جزء میشود کرد، و نشانه چیزی است که آن کار را به چشم کاربر میآورد؛ مثل سایه و قاب یک دکمه.
نمونه: متنی که آبی و زیرخطدار است، «قابل زدن» خوانده میشود؛ همان متن سیاه و ساده نه.
به Claude بگویید: «هر چیز قابل زدن را طوری نشان بده که بدون توضیح معلوم باشد زدنی است.»
بازخورد Feedback
پاسخی که رابط پس از هر کار کاربر میدهد تا بداند کارش انجام شد، در جریان است یا شکست خورد.
نمونه: پیام «ذخیره شد» پس از زدن دکمهی ذخیره.
به Claude بگویید: «برای هر دکمه سه بازخورد بساز: در حال انجام، موفق، و خطا با علت.»
گروه ۲: چیدمان و صفحه
شبکه Grid
چارچوبی از ستونها و فاصلهها که جای هر جزء صفحه را تعیین میکند تا چیدمان منظم بماند.
نمونه: شبکهی دوازدهستونه که در آن هر کارت چهار ستون میگیرد و سه کارت در یک ردیف جا میشوند.
به Claude بگویید: «صفحه را روی شبکهی دوازدهستونه بچین؛ در لپتاپ سه کارت در ردیف و در گوشی یک کارت.»
فاصلهی میان ستونها Gutter
فاصلهی ثابت میان دو ستون شبکه؛ همان فاصلهای که کارتهای کنار هم را از هم جدا میکند.
نمونه: اگر فاصلهی میان کارتها یکجا ۱۶ و جای دیگر ۲۴ باشد، صفحه نامنظم دیده میشود.
به Claude بگویید: «فاصلهی میان ستونها را در همهی صفحه یکی بگذار: ۲۴ پیکسل در لپتاپ و ۱۶ در گوشی.»
حاشیه Margin
فاصلهی محتوا از لبهی صفحه یا از لبهی ظرفی که در آن نشسته است.
نمونه: متنی که در گوشی تا لبهی صفحه میرود، سخت خوانده میشود و شکسته دیده میشود.
به Claude بگویید: «در گوشی دستکم ۱۶ پیکسل حاشیه از دو لبهی صفحه بگذار.»
مقیاس فاصلهگذاری Spacing scale
فهرست کوتاهی از اندازههای مجاز برای فاصله، تا هر فاصله از همان فهرست انتخاب شود؛ سیستم Material پایه را ۸ واحد گذاشته و چند اندازهی کوچکتر مثل ۲ و ۴ را هم به کار میبرد.
نمونه: فاصلههای ۴، ۸، ۱۲، ۱۶، ۲۴ و ۳۲ پیکسل، و هیچ عدد دیگری.
به Claude بگویید: «همهی فاصلهها را از مقیاس ۴، ۸، ۱۲، ۱۶، ۲۴ و ۳۲ پیکسل بردار و عدد دیگری نساز.»
ناحیهی دید Viewport
بخشی از صفحه که در یک لحظه روی نمایشگر دیده میشود؛ اندازهاش در گوشی، تبلت و لپتاپ فرق دارد.
نمونه: دکمهی خرید که در لپتاپ بدون پیمایش دیده میشود، در گوشی ممکن است پایین ناحیهی دید بماند.
به Claude بگویید: «دکمهی اصلی را در گوشی ۳۷۵ پیکسلی بدون پیمایش در ناحیهی دید نگه دار.»
نقطهی شکست Breakpoint
عرضی از صفحه که در آن چیدمان عوض میشود؛ مثلاً از یک ستون به دو ستون.
نمونه: زیر ۶۰۰ پیکسل یک ستون، از ۶۰۰ تا ۸۴۰ دو ستون، و بالاتر از آن سه ستون.
به Claude بگویید: «نقطههای شکست را ۶۰۰ و ۸۴۰ پیکسل بگذار و بگو در هر کدام چه جابهجا میشود.»
طراحی واکنشگرا Responsive design
طراحیای که با عرض صفحه خودش را جور میکند، تا یک صفحه در گوشی، تبلت و لپتاپ درست دیده شود. در جستوجو بیشتر «طراحی ریسپانسیو» نوشته میشود.
نمونه: جدولی که در گوشی به فهرست کارتها تبدیل میشود.
به Claude بگویید: «صفحه را واکنشگرا بساز و در سه عرض ۳۷۵، ۷۶۸ و ۱۲۸۰ پیکسل بسنج که هیچ چیز از صفحه بیرون نزند.»
اول گوشی Mobile first
روشی که در آن طراحی از کوچکترین صفحه شروع میشود و بعد برای صفحههای بزرگتر گسترش مییابد.
نمونه: اول تصمیم گرفته میشود در گوشی کدام سه چیز بالای صفحه بیاید؛ بقیه در لپتاپ کنارشان جا میگیرد.
به Claude بگویید: «طراحی را اول برای گوشی ۳۷۵ پیکسلی بساز، بعد برای لپتاپ گسترش بده.»
گروه ۳: نوشته و رنگ
حروفنگاری Typography
انتخاب و چیدن قلم، اندازه، وزن، فاصلهی سطرها و طول سطر برای اینکه متن خوانا و خوشترتیب باشد. در جستوجو بیشتر «تایپوگرافی» نوشته میشود.
نمونه: متن بدنه با قلم ساده و عنوان با همان قلم ولی درشتتر و پررنگتر.
به Claude بگویید: «حروفنگاری را با یک قلم فارسی بچین: عنوان پررنگ، متن بدنه معمولی، و حداکثر سه اندازه.»
قلم Typeface, Font
طراحی مشترک حروف، مثل وزیرمتن یا ایرانسنس؛ هر وزن و اندازهی آن یک فایل قلم جداست.
نمونه: قلم وزیرمتن با پروانهی آزاد منتشر شده و برای سایت رایگان است.
به Claude بگویید: «قلم را وزیرمتن بگذار، فایلش را روی همان سایت میزبانی کن و از سرویس بیرونی بار نکن.»
پلهی اندازهی متن Type scale
چند اندازهی ثابت برای متن، از کوچک تا بزرگ، که هر متنی در صفحه یکی از آنها را میگیرد.
نمونه: گروه نیلسن نورمن برای طرح ساده بیش از سه اندازه را پیشنهاد نمیکند؛ مثلاً ۱۶ پیکسل برای متن، ۲۰ برای زیرعنوان و ۳۲ برای عنوان.
به Claude بگویید: «پلهی اندازهی متن را سهپلهای بگذار، متن و زیرعنوان و عنوان، و هیچ متنی را بیرون از آن نساز.»
فاصلهی سطرها Line height
فاصلهی عمودی میان دو سطر متن؛ در فارسی نقطهها و دنبالهی حروف بالا و پایین سطر جا میگیرند، پس فاصلهی کم سطرها را به هم میچسباند.
نمونه: پاراگرافی که نقطههای سطر بالایش به سرکشهای سطر پایین برخورد میکنند، فاصلهی سطر کمی دارد.
به Claude بگویید: «فاصلهی سطر متن بدنه را آنقدر زیاد کن که نقطهها و دنبالهی حروف دو سطر به هم نرسند، و برای عنوان کمترش کن.»
طول سطر Line length, Measure
تعداد نویسههای هر سطر متن؛ سطر خیلی بلند چشم را خسته میکند و سطر خیلی کوتاه خواندن را تکهتکه.
نمونه: متنی که در نمایشگر پهن تا دو لبه کشیده شده، سخت دنبال میشود.
به Claude بگویید: «عرض ستون متن را در نمایشگر پهن محدود کن تا متن تا دو لبهی صفحه کشیده نشود.»
پالت رنگی Color palette
مجموعهی محدود رنگهایی که یک محصول به کار میبرد، هر کدام با کار مشخص.
نمونه: یک رنگ اصلی، دو خاکستری، و سه رنگ برای موفقیت، هشدار و خطا.
به Claude بگویید: «پالت رنگی را به یک رنگ اصلی، خاکستریها و سه رنگ وضعیت محدود کن و برای هر رنگ کارش را بنویس.»
نقش رنگ Color role
نامی که کار یک رنگ را میگوید، نه خود رنگ را؛ مثل «رنگ اصلی»، «رنگ خطا» یا «رنگ زمینه».
نمونه: اگر رنگ خطا عوض شود، همهی پیامهای خطا با هم عوض میشوند، چون همه به نقش اشاره میکنند.
به Claude بگویید: «رنگها را با نام نقش تعریف کن، مثل رنگ اصلی و رنگ خطا، نه با کد رنگ در هر جزء.»
نسبت کنتراست Contrast ratio
عددی که تفاوت روشنایی متن و زمینه را میسنجد؛ استاندارد WCAG برای متن معمولی دستکم ۴٫۵ به ۱ و برای متن درشت ۳ به ۱ میخواهد.
نمونه: متن سیاه روی سفید ۲۱ به ۱ است؛ خاکستری روشن روی سفید ممکن است به ۲ به ۱ هم نرسد.
به Claude بگویید: «نسبت کنتراست همهی متنها را حساب کن و هر جا زیر ۴٫۵ به ۱ بود، رنگ را اصلاح کن.»
حالت تاریک Dark mode
نسخهای از رابط با زمینهی تیره و متن روشن؛ فقط وارونه کردن رنگها نیست و هر نقش رنگ مقدار جدا میگیرد.
نمونه: سایه که در حالت روشن برجستگی را نشان میدهد، در زمینهی تیره دیده نمیشود و باید جایش را رنگ روشنتر بگیرد.
به Claude بگویید: «برای هر نقش رنگ یک مقدار روشن و یک مقدار تاریک بساز و کنتراست هر دو را بسنج.»
گروه ۴: سیستم طراحی
سیستم طراحی Design system
مجموعهی قاعدهها، توکنها و اجزای آمادهای که همهی صفحههای یک محصول از آن ساخته میشوند. در جستوجو بیشتر «دیزاین سیستم» نوشته میشود.
نمونه: سیستم Material از Google، که رنگ و فاصله و همهی اجزایش را با یک زبان مشترک تعریف کرده است.
به Claude بگویید: «پیش از ساختن صفحه، سیستم طراحی ما را بخوان و فقط از اجزا و توکنهای همان استفاده کن.»
توکن طراحی Design token
یک تصمیم طراحی با نام، مثل یک رنگ، یک فاصله یا یک گردی گوشه، که هم طراح و هم کد از همان نام میخوانند.
نمونه: توکن فاصلهی متوسط برابر ۱۶ پیکسل؛ اگر ۲۰ شود، همهی صفحهها با هم عوض میشوند.
به Claude بگویید: «هیچ عدد رنگ یا فاصله را مستقیم ننویس؛ همه را از توکنها بخوان.»
تم Theme
یک دسته مقدار برای همان توکنها؛ با عوض کردن تم، ظاهر کل محصول عوض میشود و ساختارش نه.
نمونه: تم روشن و تم تاریک دو دسته مقدار برای همان نقشهای رنگاند.
به Claude بگویید: «تم تاریک را فقط با عوض کردن مقدار توکنها بساز، نه با نوشتن قاعدهی جدا برای هر جزء.»
جزء رابط Component
یک تکهی آماده و تکرارپذیر رابط، مثل دکمه، کارت یا فیلد، که یک بار ساخته و همهجا به کار برده میشود.
نمونه: اگر جزء دکمه یک بار اصلاح شود، همهی دکمههای محصول اصلاح میشوند.
به Claude بگویید: «این دکمه را جزء جدا بساز و در همهی صفحهها همان را به کار ببر، نه نسخهی تازه.»
گونه Variant
شکلهای مختلف یک جزء با کاربرد متفاوت، مثل دکمهی اصلی، دکمهی فرعی و دکمهی خطر.
نمونه: دکمهی «حذف» گونهی خطر میگیرد، نه گونهی اصلی.
به Claude بگویید: «برای دکمه سه گونه بساز: اصلی، فرعی و خطر، و بگو هر کدام کجا به کار میرود.»
حالت State
وضعیتهای یک جزء در طول کار: عادی، زیر نشانگر موش (hover)، فشرده، در تمرکز، غیرفعال، در حال بارگذاری و خطا.
نمونه: دکمهای که حالت غیرفعال ندارد، معلوم نمیکند چرا زدنش کاری نمیکند.
به Claude بگویید: «برای هر جزء همهی حالتها را بساز و کنار هم نشان بده: عادی، رویاشاره، فشرده، تمرکز، غیرفعال و خطا.»
برجستگی Elevation
فاصلهی ظاهری یک سطح از سطح زیرش، که با سایه یا رنگ روشنتر نشان داده میشود و میگوید کدام لایه رو است.
نمونه: پنجرهی بازشو برجستهتر از صفحهی زیرش است، پس روی آن دیده میشود.
به Claude بگویید: «فقط سه سطح برجستگی تعریف کن: صفحه، کارت و پنجرهی بازشو.»
حرکت Motion
جابهجایی و تغییر اجزا در زمان، مثل باز شدن یک پنجره یا ظاهر شدن یک پیام، برای نشان دادن اینکه چه شد و از کجا آمد.
نمونه: پنجرهای که از دکمهی خودش باز میشود، نشان میدهد از کجا آمده است.
به Claude بگویید: «حرکتها را کوتاه و کم نگه دار و برای کاربری که در دستگاهش کاهش حرکت را روشن کرده، خاموششان کن.»
کتابخانهی اجزا Component library
جایی که همهی اجزای ساختهشده با گونهها و حالتهایشان کنار هم نگه داشته و مستند میشوند.
نمونه: صفحهای که همهی دکمهها، فیلدها و کارتهای محصول را در همهی حالتها نشان میدهد.
به Claude بگویید: «یک صفحهی کتابخانهی اجزا بساز که هر جزء را در همهی حالتها و در تم روشن و تاریک نشان دهد.»
گروه ۵: اجزای رابط
دکمه Button
جزئی که با زدنش یک کار انجام میشود؛ متنش باید همان کار را بگوید.
نمونه: «ثبت سفارش» روشنتر از «تأیید» است، چون میگوید چه چیزی تأیید میشود.
به Claude بگویید: «متن هر دکمه را فعل و مفعول بنویس، مثل ثبت سفارش، نه کلمهی کلی مثل تأیید.»
دکمهی اقدام اصلی Call to action, CTA
مهمترین دکمهی یک صفحه، کاری که صفحه برای آن ساخته شده؛ معمولاً در هر نما فقط یکی است.
نمونه: در صفحهی محصول، دکمهی «افزودن به سبد» دکمهی اقدام اصلی است و بقیه فرعیاند.
به Claude بگویید: «در هر نما فقط یک دکمهی پررنگ بگذار و بقیه را فرعی یا متنی کن.»
فیلد ورودی Input field
جایی که کاربر چیزی مینویسد یا انتخاب میکند، مثل نام، شماره یا تاریخ.
نمونه: فیلد شمارهی همراه که در گوشی صفحهکلید عددی باز میکند.
به Claude بگویید: «برای هر فیلد نوع درست را بگذار تا در گوشی صفحهکلید مناسب باز شود.»
برچسب Label
نوشتهی ثابت بالای یک فیلد که میگوید چه چیزی باید در آن نوشته شود؛ با شروع نوشتن ناپدید نمیشود.
نمونه: برچسب «کد ملی» بالای فیلد، که پس از پر شدن فیلد هم دیده میشود.
به Claude بگویید: «برای هر فیلد برچسب بیرونی و همیشهپیدا بگذار و آن را به فیلد وصل کن.»
متن نمونهی داخل فیلد Placeholder
نوشتهی کمرنگی که تا کاربر چیزی ننوشته داخل فیلد دیده میشود و با نوشتن ناپدید میشود؛ جای برچسب را نمیگیرد.
نمونه: «مثلاً ۰۹۱۲۱۲۳۴۵۶۷» داخل فیلد شمارهی همراه.
به Claude بگویید: «متن نمونه را فقط برای نشان دادن قالب به کار ببر و هیچوقت بهجای برچسب نگذار.»
اعتبارسنجی Validation
بررسی اینکه آنچه کاربر نوشته درست و کامل است، پیش از ذخیره یا همان لحظهی ترک فیلد.
نمونه: اگر کد ملی ده رقم نباشد، پیش از زدن دکمه به کاربر گفته شود.
به Claude بگویید: «هر فیلد را هنگام ترک آن اعتبارسنجی کن، نه با هر حرفی که تایپ میشود.»
پیام خطا Error message
پیامی که میگوید چه چیزی درست نیست و چطور درستش کرد؛ کنار همان فیلد، نه فقط بالای فرم.
نمونه: «شمارهی همراه باید ۱۱ رقم باشد» بهتر از «ورودی نامعتبر» است.
به Claude بگویید: «هر پیام خطا را کنار فیلد خودش بنویس و بگو کاربر چه کند، نه فقط اینکه خطا رخ داد.»
کارت Card
ظرفی با قاب یا سایه که اطلاعات یک چیز را کنار هم جمع میکند، مثل یک محصول یا یک گزارش.
نمونه: کارت محصول با عکس، نام، قیمت و یک دکمه.
به Claude بگویید: «هر محصول را در یک کارت بگذار: عکس بالا، نام، قیمت درشت و یک دکمه.»
منوی سهخطی Hamburger menu
دکمهای با سه خط افقی که منوی پنهان را باز میکند؛ جا صرفهجویی میکند ولی گزینهها را از چشم دور میکند.
نمونه: سایتی که مهمترین گزینهاش را هم پشت منوی سهخطی پنهان کرده است.
به Claude بگویید: «دو گزینهی مهم را بیرون از منوی سهخطی نگه دار و فقط بقیه را در آن بگذار.»
مسیر راهنما Breadcrumb
ردیف کوچکی از پیوندها بالای صفحه که نشان میدهد کاربر کجای ساختار سایت است.
نمونه: خانه ← لوازمالتحریر ← خودکار ← خودکار آبی.
به Claude بگویید: «بالای صفحهی محصول مسیر راهنما بگذار و هر بخش جز آخری را پیوند کن.»
زبانه Tab
چند برچسب کنار هم که هر کدام بخشی از محتوای همان صفحه را نشان میدهد، بدون رفتن به صفحهی دیگر.
نمونه: زبانههای «مشخصات»، «نظرها» و «ارسال» در صفحهی محصول.
به Claude بگویید: «جزئیات محصول را در سه زبانه بچین و زبانهی فعال را بهروشنی متمایز کن.»
جدول داده Data table
چیدمان سطر و ستون برای مقایسه و پیدا کردن داده؛ برای کاری است که کاربر چند ردیف را کنار هم میخواند.
نمونه: جدول فاکتورها با ستونهای شماره، تاریخ، مشتری و مبلغ.
به Claude بگویید: «عددها را در جدول راستچین و همتراز بگذار و در گوشی جدول را داخل خودش پیمایشپذیر کن.»
داشبورد Dashboard
صفحهای که مهمترین عددها و وضعیتها را در یک نگاه نشان میدهد تا کاربر بداند کجا باید دقت کند.
نمونه: داشبورد فروشگاه با فروش امروز، سفارشهای در انتظار و کالاهای رو به اتمام.
به Claude بگویید: «داشبورد را با چهار عدد مهم بالای صفحه شروع کن و هر عدد را با مقایسهی دورهی قبل نشان بده.»
نمودار Chart
نمایش تصویری داده تا روند، مقایسه یا سهم با یک نگاه دیده شود.
نمونه: نمودار ستونی فروش ماهها، که ماه پرفروش را بدون خواندن عدد نشان میدهد.
به Claude بگویید: «برای روند زمانی نمودار خطی بکش و معنا را فقط با رنگ نرسان؛ برچسب هم بگذار.»
پنجرهی بازشو Modal dialog
پنجرهای که روی صفحه باز میشود و تا بسته نشود، کار با صفحهی زیرش ممکن نیست. در جستوجو بیشتر «مودال» نوشته میشود.
نمونه: پنجرهی «آیا این فاکتور حذف شود؟» با دو دکمهی حذف و انصراف.
به Claude بگویید: «پنجرهی بازشو را فقط برای تصمیمهای مهم به کار ببر و با کلید Esc و دکمهی بستن قابل بستن کن.»
اعلان کوتاه Toast, Snackbar
پیام کوچکی که چند ثانیه گوشهی صفحه ظاهر میشود و خودش میرود، بدون آنکه کار کاربر را قطع کند.
نمونه: «فاکتور ذخیره شد» با گزینهی «برگردان» برای چند ثانیه.
به Claude بگویید: «پس از ذخیره یک اعلان کوتاه نشان بده و برای خبر مهم یا خطا از آن استفاده نکن.»
حالت خالی Empty state
آنچه یک صفحه یا بخش نشان میدهد وقتی هنوز دادهای ندارد؛ باید بگوید چرا خالی است و قدم بعد چیست.
نمونه: «هنوز مشتریای ثبت نشده است» با دکمهی «افزودن نخستین مشتری».
به Claude بگویید: «برای هر فهرست حالت خالی بساز: یک جملهی علت و یک دکمه برای قدم بعد.»
اسکلت بارگذاری Skeleton screen
طرح خاکستری و سادهی صفحه که تا رسیدن داده جای محتوا را نشان میدهد، تا کاربر بداند چه چیزی در راه است.
نمونه: سه کارت خاکستری خالی که چند لحظه بعد با محصولات پر میشوند.
به Claude بگویید: «تا داده برسد، بهجای چرخهی چرخان، اسکلت بارگذاری همشکل همان کارتها نشان بده.»
نشانگر پیشرفت Progress indicator
نواری یا دایرهای که نشان میدهد کار در جریان است و اگر بشود، چقدر از آن مانده است.
نمونه: نوار «۳ از ۵ پرونده بارگذاری شد».
به Claude بگویید: «برای بارگذاری فایل نوار پیشرفت با درصد بگذار و برای کار کوتاه فقط نشانگر ساده.»
راهنمای شناور Tooltip
توضیح کوتاهی که با بردن نشانگر روی یک جزء یا تمرکز روی آن ظاهر میشود؛ در گوشی بهسختی دیده میشود.
نمونه: توضیح «مالیات بر ارزش افزوده» کنار یک ستون جدول.
به Claude بگویید: «اطلاعات لازم را در راهنمای شناور پنهان نکن؛ فقط توضیح اضافه را آنجا بگذار.»
گروه ۶: دسترسپذیری و دستگاهها
دسترسپذیری Accessibility, a11y
اینکه همه، از جمله کسانی که کمبینا هستند، با صفحهکلید کار میکنند یا صفحهخوان دارند، بتوانند از محصول استفاده کنند.
نمونه: فرمی که فقط با موش پر میشود، برای کاربر صفحهکلید بسته است.
به Claude بگویید: «صفحه را از نظر دسترسپذیری بسنج: کنتراست، کار با صفحهکلید، و متن جایگزین تصویرها.»
استاندارد WCAG Web Content Accessibility Guidelines
راهنمای دسترسپذیری محتوای وب از کنسرسیوم وب جهانی (W3C)، با سه سطح A، AA و AAA؛ سطح AA هدف رایج است.
نمونه: نسبت کنتراست ۴٫۵ به ۱ برای متن معمولی یکی از معیارهای سطح AA است.
به Claude بگویید: «صفحه را با معیارهای سطح AA استاندارد WCAG 2.2 بسنج و هر معیار شکسته را با شمارهاش بگو.»
هدف لمسی Touch target
ناحیهای که با انگشت زده میشود؛ باید آنقدر بزرگ باشد که انگشت اشتباهی جزء کناری را نزند.
نمونه: Apple دستکم ۴۴ در ۴۴ نقطه و Material دستکم ۴۸ در ۴۸ واحد پیشنهاد میکنند.
به Claude بگویید: «هر چیز زدنی را در گوشی دستکم ۴۴ پیکسل در ۴۴ پیکسل بساز، حتی اگر شکل دیدنیاش کوچکتر است.»
حالت تمرکز Focus, Focus indicator
نشانهای، معمولاً یک قاب، که میگوید با صفحهکلید روی کدام جزء هستیم؛ برداشتنش کاربر صفحهکلید را کور میکند.
نمونه: قاب آبی دور دکمهای که با کلید Tab به آن رسیدهایم.
به Claude بگویید: «قاب تمرکز را برندار؛ برای همهی اجزای زدنی یک قاب تمرکز پررنگ و یکدست بگذار.»
صفحهخوان Screen reader
نرمافزاری که متن و ساختار صفحه را برای کاربر نابینا یا کمبینا بلند میخواند.
نمونه: دکمهای که فقط یک آیکن دارد و نام ندارد، در صفحهخوان فقط «دکمه» خوانده میشود.
به Claude بگویید: «به هر دکمهی فقطآیکن یک نام دسترسپذیر فارسی بده.»
متن جایگزین Alt text
توضیح نوشتاری یک تصویر که بهجای آن خوانده یا نشان داده میشود؛ باید بگوید تصویر چه میگوید، نه فقط چه هست.
نمونه: «نمودار فروش که از فروردین تا خرداد دو برابر شده» بهتر از «نمودار» است.
به Claude بگویید: «برای هر تصویر یک متن جایگزین فارسی یکجملهای بنویس که پیام تصویر را بگوید.»
راستبهچپ RTL, Right-to-left
جهت نوشتن فارسی و عربی؛ در رابط یعنی ترتیب اجزا، جای منو و جهت پیکانها هم از راست شروع شود.
نمونه: پیکان «بعدی» در رابط فارسی به چپ اشاره میکند، نه به راست.
به Claude بگویید: «صفحه را راستبهچپ بساز: جهت را روی خود سند بگذار، نه فقط با یک قاعدهی CSS.»
ویژگیهای منطقی CSS logical properties
نوشتن فاصله و جهت در CSS با «آغاز» و «پایان» بهجای «راست» و «چپ»، تا همان کد در هر دو جهت درست کار کند.
نمونه: فاصله از آغاز سطر، که در فارسی راست است و در انگلیسی چپ.
به Claude بگویید: «در CSS بهجای چپ و راست از ویژگیهای منطقی آغاز و پایان استفاده کن.»
آینه کردن آیکن Icon mirroring
برگرداندن آیکنهایی که جهت دارند در رابط راستبهچپ؛ آیکن بیجهت، مثل ساعت یا تیک، برگردانده نمیشود.
نمونه: پیکان «بازگشت» آینه میشود؛ آیکن پخش ویدئو نه.
به Claude بگویید: «فقط آیکنهای جهتدار را در نسخهی فارسی آینه کن و بقیه را دست نزن.»
گروه ۷: فرایند طراحی
پژوهش کاربر User research
شناختن کاربران واقعی، کارشان و دردسرهایشان پیش از طراحی، با گفتوگو، مشاهده و داده.
نمونه: پنج گفتوگوی کوتاه با فروشندهها پیش از طراحی صفحهی صدور فاکتور.
به Claude بگویید: «از این یادداشتهای گفتوگو با کاربران، سه دردسر پرتکرار و نیاز پشت هر کدام را بیرون بکش.»
جریان کاربر User flow
ترتیب صفحهها و تصمیمهایی که کاربر از شروع تا پایان یک کار طی میکند.
نمونه: سبد خرید ← ورود یا خرید مهمان ← نشانی ← پرداخت ← رسید.
به Claude بگویید: «جریان کاربر خرید را گامبهگام بنویس و گامی را که میشود حذف کرد، نشان بده.»
قاب سیمی Wireframe
طرح خطی و بیرنگ صفحه که فقط جای اجزا و ساختار را نشان میدهد، بدون رنگ و قلم و تصویر نهایی.
نمونه: چند جعبهی خاکستری با برچسب «عکس»، «عنوان» و «دکمه».
به Claude بگویید: «اول فقط قاب سیمی صفحه را بساز، سیاه و سفید، تا ساختار را پیش از رنگ تأیید کنم.»
ماکت Mockup
تصویر ایستا و کامل صفحه با رنگ، قلم و محتوای نزدیک به واقعی، ولی بدون کار کردن.
نمونه: تصویر نهایی صفحهی اول سایت که برای تأیید فرستاده میشود.
به Claude بگویید: «از قاب سیمی تأییدشده یک ماکت کامل با پالت و قلم ما بساز.»
نمونهی اولیه Prototype
نسخهای قابل کلیک از طراحی که رفتار محصول را شبیهسازی میکند تا پیش از ساخت واقعی آزموده شود. در جستوجو بیشتر «پروتوتایپ» نوشته میشود.
نمونه: سه صفحهی به هم وصل که با زدن دکمهها جابهجا میشوند، بدون پایگاه دادهی واقعی.
به Claude بگویید: «یک نمونهی اولیهی قابل کلیک از این سه صفحه بساز، با دادهی ساختگی و بدون اتصال به سرور.»
وفاداری Fidelity
میزان شباهت یک طرح یا نمونهی اولیه به محصول نهایی، از کموفادار (طرح دستی) تا پروفادار (تقریباً واقعی).
نمونه: طرح روی کاغذ کموفادار است؛ نمونهی قابل کلیک با رنگ نهایی پروفادار.
به Claude بگویید: «برای آزمودن ایده، نمونهی کموفادار بساز؛ هنوز رنگ و قلم لازم نیست.»
تحویل به برنامهنویس Handoff
رساندن طراحی به کسی که آن را میسازد، با اندازهها، توکنها، حالتها و رفتارها، تا چیزی حدس زده نشود.
نمونه: فهرست همهی حالتهای یک فرم با پیامهای خطا و رفتار هر دکمه.
به Claude بگویید: «برای تحویل این صفحه، فهرست اجزا، توکنها، حالتها و رفتار هر دکمه را بنویس.»
آزمون کاربردپذیری Usability testing
دیدن چند کاربر واقعی که یک کار مشخص را با طراحی انجام میدهند، تا معلوم شود کجا گیر میکنند.
نمونه: از پنج نفر خواسته میشود یک فاکتور صادر کنند و جاهایی که مکث کردند یادداشت میشود.
به Claude بگویید: «برای این صفحه سناریوی آزمون کاربردپذیری بنویس: سه کار، معیار موفقیت هر کار، و پرسشهای پس از آزمون.»
بلند فکر کردن Think aloud
روشی در آزمون کاربردپذیری که کاربر در حین کار، فکرش را بلند میگوید تا علت گیر کردنش شنیده شود.
نمونه: «دنبال دکمهی ذخیره میگردم… فکر کنم این آیکن است؟»
به Claude بگویید: «این متن پیادهشدهی یک جلسهی بلند فکر کردن است؛ جاهای سردرگمی را با علتشان فهرست کن.»
تکرار Iteration
چرخهی ساختن، سنجیدن و اصلاح کردن، که چند بار پشت هم انجام میشود تا طراحی بهتر شود.
نمونه: نسخهی اول فرم، آزمون با سه نفر، اصلاح دو ایراد، و آزمون دوباره.
به Claude بگویید: «این نسخه را با ایرادهایی که گفتم اصلاح کن و فقط همان بخشها را عوض کن، نه کل صفحه را.»
گروه ۸: کار با Claude
خلاصهی کار Brief
نوشتهای که پیش از شروع، هدف، کاربر، محتوا، محدودیتها و معیار پذیرش را به Claude میدهد؛ راهنمای رسمی Anthropic میگوید Claude را مثل همکار باهوش ولی تازهواردی ببینید که از روال کار خبر ندارد.
نمونه: «صفحهی فرود برای کلاس خوشنویسی؛ مخاطب بزرگسال؛ یک دکمهی ثبتنام؛ فارسی و راستبهچپ؛ بدون عکس آماده.»
به Claude بگویید: «پیش از ساختن، خلاصهی کار را از من بپرس: هدف، کاربر، محتوا، محدودیتها و اینکه کار کی تمامشده حساب میشود.»
نمونهی مرجع Reference
تصویر یا صفحهای که سبک، چیدمان یا حس مطلوب را نشان میدهد؛ Claude تصویر را میخواند و به گفتهی راهنمای رسمی، وقتی تصویر پیش از متن بیاید بهتر کار میکند.
نمونه: تصویر صفحهی سایتی که فاصلهگذاریاش را میپسندید، همراه با یک جمله که بگوید دقیقاً چه چیزش را.
به Claude بگویید: «از این تصویر فقط فاصلهگذاری و پلهی اندازهی متن را بگیر، نه رنگ و محتوا را.»
ظاهر کلیشهای هوش مصنوعی AI slop aesthetic
ظاهر تکراری و بیهویتی که مدلها بدون راهنمایی به آن برمیگردند؛ راهنمای رسمی Anthropic این نام را از زبان کاربران نقل میکند. مقالهی Anthropic دربارهی طراحی رابط، نشانههایش را قلم Inter، شیب رنگ بنفش روی زمینهی سفید و حرکت کم میداند.
نمونه: صفحهای که با هر موضوعی، همان کارتهای سفید و همان دکمهی بنفش را دارد.
به Claude بگویید: «از ظاهر کلیشهای پرهیز کن: قلم پیشفرض و شیب بنفش نه؛ رنگ و قلم را از سیستم طراحی ما بگیر.»
خروجی Artifact Artifact
به تعریف مرکز راهنمای Claude، هر چیزی که Claude میسازد و آن را جلوی دیگران میگذارید، مثل یک طرح، سند، داشبورد یا ابزار کوچک؛ کنار گفتوگو باز میشود و میشود ویرایش و همرسانیاش کرد.
نمونه: یک صفحهی تکبرگ قابل کلیک که کنار گفتوگو ساخته و با یک نشانی برای همکار فرستاده میشود.
به Claude بگویید: «این صفحه را بهصورت Artifact بساز تا کنار گفتوگو ببینمش و تغییرها را همانجا اعمال کن.»
ابزار Claude Design Claude Design
ابزار طراحی Anthropic که گفتوگو را کنار یک بوم میگذارد تا طرح، نمونهی اولیهی تعاملی و صفحهی تکبرگ ساخته شود؛ به گفتهی مرکز راهنمای Claude در آبان ۱۴۰۵، یکی از قالبهای Artifact و در همهی طرحها، حتی رایگان، روشن است.
نمونه: طرحی که روی بوم با نظر نوشتاری و ویرایش مستقیم اصلاح و بعد به Claude Code سپرده میشود.
به Claude بگویید: «این صفحه را در Claude Design با سیستم طراحی ما بساز و وقتی تأیید شد، برای ساخت به Claude Code بسپار.»
ابزار Claude Code Claude Code
به گفتهی مستندات رسمی، ابزاری که پروندههای یک پروژه را میخواند، ویرایش میکند و فرمان اجرا میکند؛ در پایانه، ویرایشگر کد، برنامهی رومیزی و مرورگر در دسترس است.
نمونه: طرحی که در گفتوگو تأیید شده، با Claude Code به صفحهی واقعی سایت تبدیل و روی پروندههای پروژه نوشته میشود.
به Claude بگویید: «این طرح را در پروژه پیاده کن، فقط از اجزا و توکنهای موجود استفاده کن، و پیش از پایان در سه عرض صفحه تصویر بگیر.»
مهارت Skill
پروندهای از دستورالعمل که Claude به جعبهابزارش اضافه میکند و هر جا لازم شد به کار میبرد؛ مستندات رسمی میگوید وقتی همان دستورها را بارها در گفتوگو میچسبانید، وقت ساختن مهارت است.
نمونه: مهارتی که قاعدههای راستچین، قلم و پالت برند را دارد و در هر صفحهی تازه خودکار رعایت میشود.
به Claude بگویید: «قاعدههای طراحیای را که در این گفتوگو به آن رسیدیم، در یک مهارت بنویس تا دفعهی بعد تکرارشان نکنم.»
چرخهی نقد Critique loop
دورهای پشت سر هم ساختن، دیدن و نقد دقیق، که در هر دور فقط ایرادهای نامبرده اصلاح میشوند تا بقیهی کار دست نخورد.
نمونه: دور اول: «سلسله مراتب روشن نیست». دور دوم: «فاصلهی کارتها یکدست نیست». دور سوم: «حالت خالی ندارد».
به Claude بگویید: «در این دور فقط این سه ایراد را اصلاح کن و بگو در هر کدام دقیقاً چه چیزی عوض شد.»
سنجش با تصویر صفحه Screenshot check
گرفتن تصویر از صفحهی ساختهشده در چند عرض و دادنش به Claude برای نقد؛ راهنمای رسمی میگوید Claude روی تصویر کمکیفیت، چرخیده یا خیلی کوچک ممکن است اشتباه کند و فشردهسازی زیاد خواندن متن را سخت میکند.
نمونه: تصویر PNG صفحه در عرض ۳۷۵ پیکسل که نشان میدهد دکمه از صفحه بیرون زده است.
به Claude بگویید: «این تصویر صفحه در گوشی است؛ هر جا متن یا دکمه بیرون زده یا روی هم افتاده، با نام جزء بگو.»
منبعها
- گروه نیلسن نورمن (Nielsen Norman Group): «The Definition of User Experience»، «Usability 101»، «10 Usability Heuristics for User Interface Design»، «Visual Hierarchy in UX: Definition».
- سیستم طراحی Material 3: صفحههای Spacing و Breakpoints.
- کنسرسیوم وب جهانی (W3C): راهنمای دسترسپذیری محتوای وب، نسخهی ۲٫۲.
- مستندات Claude: «Prompting best practices» و «Vision» در مستندات توسعهدهندگان، و «Overview» و «Extend Claude with skills» در مستندات Claude Code.
- مرکز راهنمای Claude: «What are artifacts and how do I use them?» و «Get started with Claude Design».
- مقالهی Anthropic: «Improving frontend design through Skills».
پرسشهای پرتکرار
مهمترین اصطلاحات طراحی UI و UX کداماند؟
چرا برای کار با Claude باید واژههای طراحی را بلد بود؟
سلسله مراتب بصری یعنی چه؟
تفاوت قاب سیمی، ماکت و نمونهی اولیه چیست؟
توکن طراحی چیست؟
حالت خالی در رابط کاربری چیست؟
نظرها
نظرها در حالِ بار شدن است…